- mram.gov.mn
- nea.gov.mn
- keestrackmongolia.mn
- erdenetmc.mn
- southgobi.mn
- mininginvestment.mn
- infomine.mn
- pam.gov.mn
- mn.mno.mn
- mmc.mn
- tsairt.mn
- energyresources.mn
- mongolgazar.mn
- monpolymet.mn
- international.mcs.mn
- erdenesmgl.mn
- tavantolgoi.mn
- mm.gov.mn
- tananimpex.mn
- investor.mn
- entree.mn
- mpi.mn
- absolutemining.mn
- adamasmining.mn
- uuluurhai.mn
- boroogold.mn
- sbt.mn
- ot.mn
- donbass.mn
- tanilgroup.mn
- baganuurmine.mn
- monmag.mn
- mining.mn
- cylpro.mn
- ewater.mn
- mera.mn
- digdog.mn
- guum.mn
- amc.mn
- miningmongolia.mn
- eitimongolia.mn
- mak.mn
- mongoliandiamondtool.mn
- lme.com
- altanrio.com
- bloomberg.com
- infomine.com
- sharyngol.com
- umamisf.com
- cengeolab.com
- noyonshish.com
- zamineservices.com
- tumurlug.e-darkhan.com
- mongolianminingjournal.com
- mnmining.net
Байгалийн нөөцийн харти ба Жор 8 "Орлогын Савлагаа"
ЖОР 8
Засгийн газар орлогын савалгааг бодолцож дотоодын зардлаа
огцом өөрчлөхгүй байх ёстой.
Орлогын савалгаа ихэвчлэн улс орнуудыг олборлох
салбараас хараат байдалд хүргэдэг. Ирээдүйд олох
орлого тодорхойгүй бөгөөд үнийн огцом өсөлтийн үед
тааруухан төлөвлөгдсөн төслүүдэд хэт их хөрөнгө
оруулах, үнэ эсвэл үйлдвэрлэл буурахад зарцуулалтаа
танах эрсдэлд хүргэдэг зэрэг нь Засгийн газар хөрөнгө
оруулалтын төлөвлөгөө боловсруулахад бэрхшээл
үүсгэдэг. Цаашлаад, вальютын ханш, инфльяци,
Засгийн газрын зарцуулалт зэргээс үүссэн савалгаа нь
бизнесийн байгууллагуудын зарцуулалтын савалгааг
даамжруулах шалтгаан болоход хүргэдэг.
Үүнийг шийдвэрлэх хамгийн найдвартай, урт
хугацааны шийдэл бол байгалийн нөөцийн
олборлолтоос хамаат байдлыг багасгах явдал юм.
Эдийн засгийг төрөлжүүлэхэд, ялангуяа татварын
үндсэн эх үүсвэрийг олборлолтын салбараас салгаснаар
Засгийн газрын орлогын эх үүсвэр нэг үйлдвэрлэлийн
салбараас хараат байхаа болино. Эдийн засгийн
төрөлжүүлэлт бол богино хугацаанд тогтворжуулахыг
шаарддаг урт хугацааны, хэцүү гарц. Завсарын энэ
процессийг удирдахад олборлолтын салбарын
татварын бодлогын хэлбэр, төсөвт орж, гарч байгаа
орлогын урсгалыг зохицуулах, мөн ямар төрлийн
зардал бусдаасаа илүү савалгаагүй байх талаар тооцох
цогц арга хэрэгсэл Засгийн газарт хэрэгтэй болно.
Засгийн газрын зарцуулалтыг хянах үр дүнтэй арга
хэрэгсэл бүрдүүлэх үүрэг бүхий тодорхой
институцуудын чадавхийг сайжруулах, эдийн засгийн
макро түвшний сөрөг нөлөөллөөс хамгаалах үйл
ажиллагааны нэгдлийг хамруулсан байх нь
тохиромжтой стратеги байж болох юм.
Түүхий эдийн үнийн өөрчлөлт нь түр зуурынх эсхүл урт
хугацааны шилжилт эсэхийг таамаглахад төвөгтэй
байдаг нь Засгийн газар шийдвэр гаргахад саад болдог.
Хэрэв үнийн өөрчлөлт түр хугацаанд үргэлжлэх бол
Засгийн газраас хэлбэлзэлийг зохицуулахад эдгээр арга
хэрэгслүүдийн нэгийг ашиглах нь тохиромжтой. Хэрэв
үнийн өөрчлөлт илүү тогтвортой бол Засгийн газар
өөрийн урт хугацааны төсвийн төлөвлөгөөнд тохируулга
хийх талаар бодож үзэх нь зүйтэй. Ийм шийдвэр гаргах
хялбаргүй бөгөөд шийдвэр гаргагчид ийм савалгаат
нөхцлийг урьдчилан мэдэж байх хэрэгтэй.
Олборлолтын салбарын татварын бодлого
орлогын савалгаанд хэрхэн нөлөөлөхийг
тооцоолох : Татварын тогтолцооны бүтэц үнийн тогтворгүй байдал -
орлогын савалгаанд хэрхэн нөлөөлөхөд зарим хэмжээгээр
нөлөө үзүүлдэг. Жишээ нь рояалти, зөвшөөрлийн
хураамж ашиглах нь аж ахуй нэгжийн орлогын албан
татвар, гэнэтийн ашгийн татвар зэргээс зарим талаар
хамгаалалтын үүргийг илүү гүйцэтгэдэг. Гэхдээ ийм
хамгаалалт хязгаарлагдмалаас гадна орлогын дунджыг
бууруулах талтай.
Үнэ тогтворжуулах гэрээ : Зарим тохиолдолд Засгийн газар түүхий эдийн үнийн
савалгаат байдлаас Засгийн газрыг хамгаалах
санхүүгийн хэлцэлээр дамжуулан байгалийн нөөцийн
орлогын уналтын эсрэг даатгагдах боломжтой байдаг;
Үүнийг "үнэ тогтворжуулах гэрээ” гэнэ. Гэхдээ үүнийг
богино хугацаанд даатгал хэлбэрээр ашиглах нь
тохиромжтой бөгөөд урт хугацаагаанд ашиглахад хэт
өндөр өртөгтэй. Богино хугацааны үнэ тогтворжуулалт
хийхэд ч мөн адил их хэмжээний зардал гарах ба
зөвхөн үнэ унасан тохиолдолд л өгөөжөө өгдөг. Энэ
утгаараа байгалийн нөөцөөр баян, бага орлоготой
орнуудад энэ нь эдийн засгийн болоод улс төрийн
хувьд өндөр өртөгтэй. Үнэ тогтворжуулалтыг бусад,
өөр төрлийн стратегитай нэгдмэл хэлбэрээр ашиглах нь
хамгийн үр дүнтэй арга.
Гадаад дахь активийг нэмэгдүүлж, богино
хугацааны зээл авах : Гурав дахь стратеги бол хуваарилагдаагүй ашгийн
орлогоос сан бий болгож үнэ огцом өсөх үеүүдэд гадаад
дахь активийг нэмэгдүүлж, орлого буурахад тэдгээр
активийг царцаах (хэрэв эдгээр нь хангалтгүй бол
зээлэх) явдал юм. Орлогын санг тогтворжуулалтад
зарцуулах нь хөгжиж буй орны хувьд тэргүүн ээлжинд
тавих зүйл биш бөгөөд ирээдүй үеийнхэнд хөрөнгө
үлдээх урт хугацааны хадгаламжын сангаас агуулгын
хувьд ялгаатай юм. Харин бодит байдалд аль нэг сан нь
дээрхи хоёр функцийн аль алийг гүйцэтгэх боломжтой. Дараахь 3 шалтгаанаар тогтворжуулалтын санд
дотоодын бизнесийн хувьцаа зэрэг дотоодын актив
бус гадаадын Засгийн газрын төрийн сангийн өрийн
бичиг зэрэг гадаад актив хадгалдаг. Нэгдүгээрт, энэ
нь улсыг зардлын савалгааны сөрөг нөлөөллөөс
ангид байлгана. Харин дотоодод хөрөнгө оруулах
нь зардлыг зөвхөн төслийн гадна гаргахаас бус
улсын зарлагын савалгааг багасгаж чаддаггүй.
Хоёрдугаарт, дотоодын зарлагыг төсөвт суугаагүй
сангаас гаргах нь төсөвт хэвийн байдлаар хийгддэг
хяналт, шалгалт хийгдэх тал дээр дутагдалтай байх
талтай. Эцэст нь гадаадад гадаад вальют дээр активтай байх
нь улсад бий болсон их хэмжээний санхүүгийн
урсгал вальютын ханшид нөлөөлдөг нөлөөллийг
хязгаарладаг.
Ирээдүйд бий болох олборлох салбарын түүхий эдийн
үнийн уналтыг тэсэн гарахад улсад хэдий хэмжээний
хуримтлал хэрэгтэйг тооцоолоход хэцүү: түүхий
эдийн үнийг таамаглахад төвөгтэй учраас Засгийн
газар их хэмжээгээр хуримтлуулах хэрэгтэй болно.
Санг анхлан бий болгоход энэ нь бэрхшээл болохоос
гадна орлогыг зарцуулах тохиромжтой хэлбэр биш
юм. Энэ тохиолдолд олон улсын хөрөнгийн зах
зээлээс зээл авах нь илүү тохиромжтой. Гэхдээ
Засгийн газар хэт их зээл авахаас зайлсхийх,
зээллэгийг богино хугацаагаар авах хэрэгтэй. Урт
хугацаанд Засгийн газраас өрийг нэмэх бус
буруулахад байгалийн нөөцийн орлогыг зарцуулах
ёстой.
Цаашлаад улсын санхүүгийн менежментийг төвөгтэй
болгодог эсвэл санхүү бүртгэлийн журмыг сулруулж
болох үндэсний төсвийн системээс гадуур, дотоодод
зардал гаргах шийдвэр гаргадаг байгууллага бий
болохоос урьдчилан сэргийлэх үүднээс Засгийн
газраас байгалийн нөөцийн санг улсын төсөвтэй
нэгтгэж болно.
Тогтмол зардлаас өмнө хөрөнгө оруулалтын
зардалд өөрчлөлт хийх : Эцэст нь, хэрэв орлогын савалгаа хэт их болсноос
Засгийн газар зардлыг тогтмолжуулж чадахгүй
тохиолдолд тогтмол зардлаас урьтаж хөрөнгө
оруулалтын зардалд гэнэтийн өөрчлөлтөд оруулахыг
зөвшөөрөх нь илүү тохиромжтой. Хөрөнгө
оруулалтын зардал угаас тогтмол биш байдаг бол
тогтмол зардлыг хүлээн авагчид буюу жишээ нь
төрийн нийтийн үйлчилгээний ажилтнуудад тогтмол,
байнгын төлбөр шаардлагатай. Үнэ унахад бий болсон
их хэмжээний төлбөрийн нэмэгдлийг буцаах нь улс
төрийн хувьд хэцүү байдаг учраас зардал огцом багасгах
явдал түгээмэл арга биш юм. Гэхдээ ийм арга хэмжээг
эцсийн мөчид хэрэглэх нь зүйтэй: савалгаат, зогсож-
дахин орж ирдэг санхүүжилт хөрөнгө оруулалтын
төслүүдэд сөргөөр нөлөөлсөөр байдаг. Шийдвэрийг
үнийн уналт түр хугацааных эсхүл байнгын эсэхийг
тодорхойлсны үндсэн дээр гаргах ёстой, хэрэв уналт
цаашид үргэлжилсээр байх бол Засгийн газар хоёр
зардлын аль алийг нь бууруулах талаар авч үзэх хэрэгтэй.
Аливаа арга хэрэгсэлийг зохистой хэрэглэх
үүднээс хяналт бий болгох : Ирээдүйд гарч ирэх шийдвэр гаргагчид эдгээр арга
хэрэгслүүдийг орлогын савалгаатай үед үр ашигтай
зохицуулахад ашиглана гэсэн баталгаа байхгүй. Жишээ
нь тогтворжуулалтын сан гэнэт хоосрох эсхүл үнийн
огцом өсөлтийн үед сэргэхгүй байж болно, харин энэ
хугацаанд зээлийн асуудал маш хурдан хугацаанд
хяналтаас гарна. Санхүүгийн гүйлгээ олон нийтийн
хяналтаас гадуур, нууцлагдсан эсхүл хэрэгжүүлэхэд
төвөгтэй зэрэг шалтгаанаар эдгээр арга хэрэгслүүдийг
хэрэглэх явц ил тод биш байж болно. Тиймээс энэ
салбар дахь ил тод байдлын журмыг онцгойлон зөвтгөх
үндэслэл бий. {ЖОР 2-оос сайн засаглал бий болгоход
хяналтын ач холбогдол хэсгийг мөн харна уу.}
Засгийн газрын шийдвэрт мониторинг хийхэд
тодорхой обьект шаардлагатай. Засгийн газраас үнэ
тогтворжуулалт, хадгаламжийн сан болон зээлийн
хэрэгслүүдийг ашиглахад нийтлэг журмууд
тохиромжтой. Шийдвэр гаргагчид өөрчлөгдөж буй
нөхцөлд хариу үйлдэл үзүүлэх уян хатан байдал,
ялангуяа ирээдүйд үнэ хэрхэн өөрчлөгдөхийг
тооцоолох хүндрэлийн эсрэг эдгээр журмуудыг
ашиглах ёстой. Зарим уян хатан түвшинг бий болгох
үүднээс олон нийтийн хэлэлцүүлэг, ердийн
хяналтын хүрээнд Засгийн газраас журмын
өөрчлөлт, гажуудлыг тогтоох механизм хэрэглэж
болно.
Үргэлжлэл бий......
Э.БАТСАЙХАН /Нийтлэлтэй холбоотой санал хүсэлтийг 80111510, batsaikhanpm2020@gmail.com хаягаас авна уу/
Эх сурвалж : Монгол Улсын Сайдын Ажлын алба, Мегатөсөл хөгжлийн хүрээлэн
Байгалийн нөөцийн харти ба Жор 8 "Орлогын Савлагаа"
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой
URL:
Сэтгэгдлүүд:
Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Санал асуулга
Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
| Нью йоркын хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| BHP Billiton Ivanhoe Mines |
90.53 23.3 |
1.44 0.00 |
| Австралийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| General Mining Corp Aspire Mining Limited |
0.145 0.52 |
0.00 -0.02 |
| Лондонгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Petro Matd Limited polo Resources Limited |
123.5 5.4 |
0.00 0.02 |
| Хонконгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Mongolian Mining Corporation Mongolia Energy |
9.59 1.14 |
0.00 -0.06 |
| Торонтогийн хөрөнгийн бирж | ||
Шинэ бүтээл
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани
Бүх эрх хуулиар Copyright © 2013 - 2017 | Ord.mn Монголын Уул Уурхайн Мэдээллийн Үндэсний Портал
Вэб сайтыг Aureola
Вэб сайтыг Aureola
