МАН-ын бүлэг өнөөдөр ээлжит хуралдаанаа хийж, Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн "Эдийн засгийг идэвхжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” УИХ-ын тогтоолын төсөлтэй холбогдуулан тус бүлгээс байгуулсан ажлын хэсгийн мэдээллийг сонсч, Н.Номтойбаяр гишүүний санаачлан боловсруулсан "Ахмадын талаар төрөөс баримтлах бодлогын баримт бичиг”-тэй танилцсан байна. 

"Эдийн засгийг идэвхжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” тогтоолын төслийг тус бүлэг "Хямралыг давах төлөвлөгөө” гэж нэрийдэн гурван бүлэг, 14 заалт бүхий санал оруулах болжээ. Учир нь Засгийн газраас өргөн барьсан 25 арга хэмжээ нь төдийлөн оновчтой бус, 100 хоногт эдийн засгийг эрчимжүүлэх ажил хэрэгч санал бага байна хэмээн ажлын хэсэг дүгнэж байгаа аж.
Тус бүлгээс гаргасан саналд яамдын тоог цөөлж, төрийн данхайсан бүтцийг цөөлөх, төрийн албан дахь шаардлагагүй орон тоог хасах, Дархан цаазат газарт ашигт малтмалын олборлолт явуулахыг хориглох, цалин, тэтгэврийг нэмэх, үргүй зардлыг танаж, хэмнэлтийн горимд шилжих, ажлын байрыг хадгалах, хувийн хэвшлийг дэмжих зэрэг хэд, хэдэн зүйлийг тусгасан аж.

"Ахмадын талаар төрөөс баримтлах бодлогын барим бичиг”-т ахмад настнуудын эрүүл мэнд, орон сууц, тэтгэврээс гадуур орлогын эх үүсвэр бий болгох зэрэг талаар тодорхой тусгажээ. Уг баримт бичигт санал авахаар маргааш Засгийн газарт өргөн мэдүүлнэ гэдгээ санаачлагч Н.Номтойбаяр гишүүн хэлж байв. Хэрэв уг баримт бичиг батлагдвал 2005 онд баталж байсан Ахмад настны нийгмийн хамгааллын тухай хуулийн 50 гаруй хувьд нь өөрчлөлт орох аж.

Мөн тус бүлгээс ирэх долоо хоногт хямралд өртөх эрсдэлтэй бүлэгт чиглэсэн болон ажил хөдөлмөр эрхэлж буй хүмүүсийн хөдөлмөрийн үнэлгээ, урамшууллыг дээшлүүлэх талаар томоохон баримт бичгүүдийг өргөн барихаар төлөвлөж байгаа гэв.

Бүлгийн хуралдааны төгсгөлд ажлын хэсгийг ахлан ажиллаж буй Л.Энх-Амгалан гишүүнээс зарим зүйлийг тодруулсан юм.

-"Эдийн засгийг идэвхжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” тогтоолын төсөлд МАН-ын бүлэг ямар, ямар санал оруулж байгааг тодруулбал?
-Өнгөрсөн долоо хоногт Засгийн газраас "Эдийн засгийг идэвхжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” тогтоолын төслийг өргөн барьсан. Энэ тогтоолын төслийг маш их хугацаа алдаж, хожимдуулж өргөн барьсан гэж үзэж байгаа. Мөн үүгээр зогсохгүй Засгийн газраас өргөн барьсан 25 арга хэмжээ нь оновчгүй, бодитой үр дүнд хүрэхэд хангалтгүй байна. Тиймээс МАН-ын бүлэг тус тогтоолын төслийг нэрнээс нь эхлэн өөрчилж, "Хямралыг давах төлөвлөгөө” болгон Ард түмний мөнгийг хэмнэсэн төсөв, мөнгөний бодлого, Баялаг бүтээгчдээ дэмжсэн татварын бодлого, Монгол хүнээ дээдэлсэн нийгмийн хамгааллын бодлого гэсэн гурван чиглэлээр 14 ажил хэрэгч саналыг нэн даруй хэрэгжүүлэхийг эрх баригчдад санал болгож байгаа юм.
Өнөөдөр ард иргэдийн өмнө гурван асуудал шийдлээ хүлээж байгаа. Нэгдүгээрт нь валютын ханшны савлагааг тогтворжуулах, хоёрдугаарт 3 их наяд төгрөгөөр санхүүжүүлсэн Үнэ тогтворжуулах хөтөлбөрийг зогсоох, гуравдугаарт өрхийн орлогыг нэмэгдүүлэх. Эдгээрийг засч залруулж, бодит үр дүнд хүрэхэд дээрх 14 санал чухал үүрэгтэй.
Мөн хувийн хэвшлийг айлгадаг, далайлгадаг төрийн бодлого өнөөгийн нийгэмд хэрэггүй. Харин ажлын байрыг хадгалах, хувийн хэвшлийг дэмжих бодлого хэрэгтэй. Ажилгүйдлийн даатгалаас 100 мянган иргэн ажилгүйдлийн тэтгэмж авсан нь тэр хэмжээний иргэн ажилгүй болсныг нотолж байна. Ийм байдлаар аж ахуйн нэгжүүд хаалгаа барьж байна. Тиймээс ажилгүйдлийг бууруулахын тулд ажлын байрыг хадгалсан, баялаг бүтээгчдийг дэмжсэн татварын бодлого хэрэгтэй гэж үзэж байгаа юм.

-Цалин тэтгэврийг нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэж байна. Эдийн засаг хямралд хүрж болзошгүй гэж үзсэн хэрнээ цалин тэтгэвэр нэмэх нь хэр оновчтой бол?
- Статистикийн хорооны даргын хэлж буйгаар Монголын 800 мянган өрхийн орлого буурсан байна. Жилд дунджаар 15 орчим хувиар тогтмол нэмэгддэг байсан өрхийн орлого өнгөрөгч онд дөнгөж 4-хөн хувиар нэмэгдсэн. Энэ нь айл өрхийн өмнө тулгамдаж байгаа асуудлыг статистик тоо баримтаар нотолсон гэсэн үг. Нэг жишээ хэлэхэд төгрөгийн ханшны уналтаас шалтгаалж 100 төгрөгт тутмын 30 төгрөг үнэгүйдсэн. Гэтэл иргэдийн гар дээр очиж буй цалин тэтгэвэр хэвээрээ байгаа. Тиймээс цалин тэтгэврийг үүнтэй уялдуулж нэмэх шаардлагыг хүргүүлэх нь зүйтэй гэж үзэж байгаа.

-Төрийн албаны тоог цөөлнө гэж сая дурдагдлаа. Ингэснээр хэдий хэр төсөв хэмнэж болно гэсэн тооцоо судалгаа хийсэн үү?
-Эдийн засгийг хямралаас гаргахын тулд бид төрийн данхайсан бүтцийг багасгах, яамдын давхардсан орон тоог цөөлж өмнө нь байсан түвшинд хүргэх, хэмнэлтийн горимд шилжих саналыг эрх баригчдад тавьж байгаа. Өмнө Засгийн газар 11 яамтайгаар үйл ажиллагаа явуулдаг байсан бол одоо 17 яам 19 сайдтай болсон. Ингэснээр ажил сайжирсан уу гэвэл нүдэнд харагдахуйц зүйл байхгүй. Харин ч ажил үүргийн давхардал ихэсч, төрийн албан хаагчдын тоо 80 орчим мянгаар нэмэгдсэн. Тиймээс төрийн албаны хэт том энэ бүтцийг багасгах ёстой гэж үзэж байгаа.
Мөн одоо байгаа урсгал зардлыг 10-30 хувь багасгах, төсвөөс гадуур зарцуулагдаж байгаа "Чингис” бонд, "Самурай” бонд, Хөгжлийн банкны санхүүжилтыг хуульд нийцүүлж тусгах ёстой гэж үзэж байгаа.
Баялаг бүтээгчдэд тулгамдаж байгаа татварын талаар уян хатан бодлого явуулах, төрөөс бизнесийнхэнд үзүүлж буй дарамт шахалтыг багасгах, Ажилгүйдлийн даатгал авч буй хугацааг сунгах гээд олон асуудлыг зохицуулах шаардлага байна.

-Эдийн засгийн хямралаас гарах нэг том хүчин зүйл нь валютын урсгалыг нэмэгдүүлэх. Үүнд ямар арга хэмжээ авах нь зүйтэй гэж үзэж байгаа вэ?
-Монголбанкны ерөнхийлөгч Н.Золжаргал Монгол Улсад төлбөрийн тэнцэлийн хямрал үүссэн гэж мэдэгдсэн. Энэ нь үндсэндээ Монголд орж ирэх валютын урсгал татарсан гэсэн үг. Харин валютын урсгалыг нэмэгдүүлэхийн тулд нэгдүгээрт экспортоо нэмэгдүүлэх ёстой. Манай улсын экспортын 90 хувийг уул уурхайн бүтээгдэхүүн эзэлдэг. Тиймээс уул уурхайн бүтээгдэхүүнүүдээ өрсөлдөх чадвартай болгох шаарлагатай.
Хоёрдугаарт "Эрдэнэс Тавантолгой" компанийн "Чалько" компанитай байгуулсан гэрээг Уул уурхайн сайд өөрөө дур мэдэж өөрчлөн, 1 тн нь 78 ам.доллараар нийлүүлэх байсныг 35 ам.доллар болгож бууруулсан. Засгийн газрын зөвшөөрөлгүйгээр энэ өөчлөлтийг хийсэн талаар мэдээлэл бидэнд бий. Тиймээс ажлын хэсэг байгуулж, уг гэрээний хэрэгжилт, биелэлт, дээр дурдсан өөрчлөлтийн шалтгаан зэргийг тодруулах ёстой гэж үзсэн.
Гуравдугаарт гадаадын хөрөнгө оруулалт агшсан олон шалтгааныг зөв оношилж, бодлогын алдаануудаа яаралтай засч залруулах шаардлагатай гэж үзэж байгаа юм.

Н.Гантуяа