-"Чалко”-той байгуулсан ашиггүй гэрээнээс энэ бүхэн үүдэлтэй гэж үзэж байгаа?

-Гэрээний чанарын тухай одоо ярих нь утгагүй л дээ. Энэ гэрээгээр олж авсан их мөнгөний эрхийн бичгээ барьсан манай улстөрчдийн зураг одоо интернетээр дүүрэн байгаа. Ихэнх нь улс төрд байж л байна. Тэднээс яагаад асууж болохгүй гэж. Яахав, "Чалко” компанитай тун ашиггүй гэрээ байгуулсан нь үнэн. Үүнийг "МакМахон” болон түүний ард байгаа Австрали улс, "Тавантолгой”-н ордод сээтгэнэж байсан хөрөнгө оруулагчид бүгд л хэлж байгаа. Гэрээнд зааснаар нүүрсээ дэлхийн зах зээлд үнэ 100 доллар байхад 70 ам.доллараар, 70 байхад 50 ам.доллараар нийлүүлэхээр тохиролцсон гэж Ройтерс мэдээлж байсан. Ашиггүй гэрээ нь "Эрдэнэс Тавантолгой”-г их хэмжээний өрийн дарамтад унагаж байгааг дэлхий даяар мэдээлсэн. 

 -"Чалко”-гийн өрийг бондын мөнгөнөөс төлчихөөд санаа амарч болох уу?

-Өрөнд төлөх 350 сая ам.долларын 110 саяыг төлөх үлдээд байгаа тийм үү. Энэ ондоо багтаагаад өр төлбөрийн асуудалгүй болно гэсэн сайхан мэдээтэйгээ хамт Уул уурхайн сайд маань чимээгүй болчихлоо. Хариуцлага асуухаар "Эрдэнэс Тавантолгой”-н захирал, "Та нар тэр МАН-даа хэл. Тэдний тавьсан өрийг төлөх гэж зовж байна” гэх маягийн тайлбар хэлдэг боллоо гэсэн. Бондын тухайд ярих юм бол нэлээд нухацтай юм болно. Нэг талд өртэй мөртлөө нөгөө талд бондын хөрөнгөөр янз бүрийн ажил хийж байна. Зарим урсгал засварт мөнгө үрэх нь өр төлөхтэй ялгаагүй. Авто замын салбарт л гэхэд хамгийн сүүлийн нэгтгэлээр 369 тэрбум төгрөг олгоод байна, "Чингис бонд”-оос шүү дээ. Гэхдээ аз болоход бондын мөнгөнөөс өр төлнө гэж манай төсөв захиран зарцуулагчид ам нээгээгүй байна. Тэр нь ч дээр. 

-"Эрдэнэс Тавантолгой”-н IPO чимээ алдарсан тухайд?

-Өрөө дараагүй компани хувьцаа зарж мөнгө олно гэдэг юу л бол. Компанийн нэр хүнд чухал байхад түүнийгээ шороотой хутгачихлаа. 2016 онд Хонконг, Лондонгийн бирж дээр хувьцаа гаргах асуудал ч хаашаа эргэхийг өнөөдөр тааварлахад хэцүү. Тэр үед үнэхээр бүтээгдэхүүний гарц 35 сая тонн болж нэмэгдэж, дэд бүтцийн төмөр зам ашиглалтад орсон байх уу. Өнөөдрийнх шиг менежментээр бол "Эрдэнэс Тавантолгой” дампуурах нь ээ гэж хүмүүс ярьж байгаа нь хий сүржигнэл биш.

-Хариуцлага ярих цаг мөн үү?

-Эргэн сануулахад энэ өр бол 2012 оны сонгуулийг угтаж, 2011 онд Засгийн газар Тавантолгойн зүүн Цанхийг барьцаалаад "Чалко”-гоос 350 сая ам.доллар зээлэн халамж хэмээн тараачихсан хэрэг. Бид бүгд л мэдэж байгаа, бүгд л амьд байсан. Өнгөрсөн 3-4 жилийн хугацаанд "Эх орны хишиг” нэрээр 1.4 их наяд төгрөгийг салхинд хийсгэснээс ихэнх нь "Чалко”-гоос зээлсэн одоогийн энэ өр. Төлөлтийн тухайд "Эрдэнэс Тавантолгой” манай улсын энэ онд экспортлохоор төлөвлөсөн 31 сая тонн нүүрсний 11 сая тонныг зарж чадахаа амалсан. Гэвч одоогоор тус ордоос гурван сая тонн хүрэхгүй нүүрс олборлож үүнээс ганцхан саяыг нь гадагшаа гаргаад байна. Ийм л зүйл болсон юм даа гэдэг шиг, энэ талаар яриад, харамсаад байх хэрэггүй гэж Ерөнхий сайд нэгэнтээ тайвшруулж байсан юм даа.

-"Эрдэнэс Тавантолгой” дампуурах вий?

-Өндөр өртөгтэй олборлолт хийгээд, хямд үнээр нийлүүлээд байвал өрнөөс өөр юм үлдээлгүй дампуурах нь тодорхой. Улс хүртэл дамуурлаа зарлах шахаж байхад менежмент муутай гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой манай Төрийн өмчит компани дампуурахад дэлхий дахин гайхахгүй ээ. Чанартай нүүрс ухаж байж, бас том зах зээлийн хажууд байж дампуурвал заяа нь тэр гэх биз.

-Ойрын хугацаанд гэгээтэй дүр зураг харагдах уу?

-Ер нь бол таатай дүр зураг харагдахгүй байна. Хэт их  нийлүүлэлт, төлөвлөснөөс бага  хэмжээний эрэлтийн улмаас  нүүрсний үнэ сүүлийн гурван  жилийн доод түвшинд хүрсэн. БНХАУ-ын "Winsway” холдингд гэхэд л манайхаас "MMC”  өнгөрсөн жил 839 сая  хонконг долларын үнэ бүхий  нүүрс нийлүүлсэн бол "Эрдэнэс  Тавантолгой” 155 сая хонконг  долларын худалдаа хийлээ. Харин оны эхний хагаст "Winsway Enterprises” компанийн боруулалт 45 хувиар уначихаж байгаа нь бидэнд сайнаар нөлөөлөөгүй нь одоо илэрхий болж байна л даа.  Засгийн газраас "Таван Толгой"-н хөрөнгө оруулагчийг 11 дүгээр сард сонгон шалгаруулж, 12 дугаар сард гэрээ байгуулахаар болсон тухай саяхнаас албан мэдээнүүд урсаж байгаа. Бид яаж гадныхантай хамтарч байгааг "МакМахон холдингс”-оос хөрөнгө оруулагчид хангалттай анзаараа байлгүй.