- mram.gov.mn
- nea.gov.mn
- keestrackmongolia.mn
- erdenetmc.mn
- southgobi.mn
- mininginvestment.mn
- infomine.mn
- pam.gov.mn
- mn.mno.mn
- mmc.mn
- tsairt.mn
- energyresources.mn
- mongolgazar.mn
- monpolymet.mn
- international.mcs.mn
- erdenesmgl.mn
- tavantolgoi.mn
- mm.gov.mn
- tananimpex.mn
- investor.mn
- entree.mn
- mpi.mn
- absolutemining.mn
- adamasmining.mn
- uuluurhai.mn
- boroogold.mn
- sbt.mn
- ot.mn
- donbass.mn
- tanilgroup.mn
- baganuurmine.mn
- monmag.mn
- mining.mn
- cylpro.mn
- ewater.mn
- mera.mn
- digdog.mn
- guum.mn
- amc.mn
- miningmongolia.mn
- eitimongolia.mn
- mak.mn
- mongoliandiamondtool.mn
- lme.com
- altanrio.com
- bloomberg.com
- infomine.com
- sharyngol.com
- umamisf.com
- cengeolab.com
- noyonshish.com
- zamineservices.com
- tumurlug.e-darkhan.com
- mongolianminingjournal.com
- mnmining.net
Ш.Цолмон: Уул уурхайн татварыг ил тод болговол хяналт, хариуцлага ч сайжирна
"Монголын олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилга" төслийнхөн сүүлийн найман жилийн турш улсын төсвийн орлогод уул уурхайн томоохонкомпаниудын татвар хэдий хэмжзэг эзэлж байгааг судалж, татварын ил тод байдлыг нэмэгдүүлэн олон нийтэд мэдээлэл хүргэхийг зорьж ажиллаж байгаа ажээ. Энэ талаар Монголын олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгын ажлын албаны зохицуулагч Ш.ЦОЛМОНГООС тодрууллаа.
-Уул уурхайн томоохон компаниудын татвар төлөлтийн хэмжээ сүүлийн жилүүдэд хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ. Экспортын орлого буурч, эдийн засаг хүндрэлтэй байгаагаас үүдэж огцом буурч байгаа үзүүлэлт ажиглагдаж байна уу?
-Байгалийн баялаг олборлож байгаа компаниуд улсад хэдэн төгрөгийн татвар төлж, үүнийгээ юунд зарцуулаад байгааг иргэдэд нээлттэй мэдээлэх нь бидний гол зорилго. Манайх уул уурхай, газрын тос, цацраг идэвхт, түгээмэл тархац гэх мэтээр бүх чиглэлийн олборлолт явуулж байгаа 800 компаниас, 250 томоохныг нь голлож, судалгаандаа хамруулдаг. Эдгээр компаниас 20 нь уул уурхайн татварын
нийт орлогын 93 гаруй хувь, үлдсэнийг нь бусад 230 орчим компани
бүрдүүлдэг. Манай улсын төсвийн урсгал орлогод уул уурхайн салбарын
татвар 30 хувиас дээш хэмжээг эзэлсээр ирсэн. Жишээлбэл, "Эрдэнэт" үйлдвэр гэхэд сүүлийн найман жил улсын төсөвт оруулж буй уул уурхайн татварын орлогын 30 орчим хувийг дангаараа бүрдүүлдэг. Уул уурхайгаас орж ирж байгаа орлого 2011 оноос өмнө өсөлттэй байсан бол, үүнээс хойш огцом буураад эхэлсэн. Компанийн тоо ч буурч байгаа. Үүний шалтгаан нь тусгай зөвшөөрлийн тоо цөөрч байгаа, үүнийг дагаад төлбөрийн хэмжээ ч багасч байгаатай холбоотой юм. Мөн урт нэртэй хуулиас болоод олборлолт явуулж байгаа компаниудын үйл ажиллагаа хумигдаж эхэлсэн нь энэ салбараас төсөвт бүрдүүлэх орлого буурахад нөлөөлсөн. Түүнчлэн ашигт малтмалын дэлхийн зах зээл дээрх үнэ ч огцом буурч байгаа нь үүнд нөлөөлж байна. Манайх одоогоор 2006-2013 оны төсвийн орлогод уул уурхайн компаниудын татвар төлөлтийн хувь ямар байгааг нарийвчлан гаргаад байна.
-Экспортын орлого огцом буурч байхад уул уурхайн салбараас татсан татварын хэмжээ 2013 онд өмнөх онтойгоо яагаад хэмжээ ижил гарсан юм бэ?
-2012, 2013 оны төсвийн орлого бүрдүүлэлтэд уул уурхайгаас орж ирсэн орлого 1.5 их наяд орчим буюу ойролцоо гарсан нь үнэн. Манайд газрын тосны үйлдвэрлэл нэмэгдэж байгаа нь онцлогтой харагдаж байна. Нүүрсний томоохон татвар төлөгч компаниуд, цаашлаад бүхий л компанийн орлого бууралттай гарсан ч Засгийн газар бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний дагуу газрын тосны салбараас 187 тэрбум төгрөг татсан нь ийнхүү бланслуулж харагдуулж байна. Бидний хамгийн сүүлд буюу, 2013 он төсөвт анализ хийсэн тайлангаар, "Эрдэнэт" үйлдвэрийн татвар төлөлт 2012 онд 519 тэрбум төгрөг байсан бол 2013 онд 507 тэрбум төгрөг болж буурсан байх жишээтэй. Оюутолгой төслийн хувьд, 204 тэрбум төгрөг буюу онц өөрчлөлт гараагүй. Харин "Энержи ресурс" компани 2012 онд 111 тэрбум төгрөгийг татварт төлсөн бол 2013 онд 77 тэрбум төгрөг болж огцом буурсан байгаа юм. Нөөц ашигласны төлбөр манай нийт орлогын 30 орчим хувийг бүрдүүлдэг. Үүний дараагаар аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, төрийн өмчит компаниудын ногдол ашиг, нийгмийн даатгалын шимтгэл орлогыг голлон бүрдүүлсэн байгаа юм.
-2012, 2013 оны төсвийн орлого бүрдүүлэлтэд уул уурхайгаас орж ирсэн орлого 1.5 их наяд орчим буюу ойролцоо гарсан нь үнэн. Манайд газрын тосны үйлдвэрлэл нэмэгдэж байгаа нь онцлогтой харагдаж байна. Нүүрсний томоохон татвар төлөгч компаниуд, цаашлаад бүхий л компанийн орлого бууралттай гарсан ч Засгийн газар бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний дагуу газрын тосны салбараас 187 тэрбум төгрөг татсан нь ийнхүү бланслуулж харагдуулж байна. Бидний хамгийн сүүлд буюу, 2013 он төсөвт анализ хийсэн тайлангаар, "Эрдэнэт" үйлдвэрийн татвар төлөлт 2012 онд 519 тэрбум төгрөг байсан бол 2013 онд 507 тэрбум төгрөг болж буурсан байх жишээтэй. Оюутолгой төслийн хувьд, 204 тэрбум төгрөг буюу онц өөрчлөлт гараагүй. Харин "Энержи ресурс" компани 2012 онд 111 тэрбум төгрөгийг татварт төлсөн бол 2013 онд 77 тэрбум төгрөг болж огцом буурсан байгаа юм. Нөөц ашигласны төлбөр манай нийт орлогын 30 орчим хувийг бүрдүүлдэг. Үүний дараагаар аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, төрийн өмчит компаниудын ногдол ашиг, нийгмийн даатгалын шимтгэл орлогыг голлон бүрдүүлсэн байгаа юм.
-Төсвийн нийт орлогын 30 гаруй хувь нь дан ганц уул уурхайн салбараас хамааралтай байгаа нь урт хугацаандааямар эрсдлийг дагуулах бол?
-Улс төсвийн урсгал орлогод уул уурхайн орлогоо дүйцүүлж тооцооллоо гаргадаг. Манайд 2011 онд төсвийн орлогын 54 хувийг уул уурхайн салбар бүрдүүлж байгаа дүр зураг харагдаж байгаа юм. Энэ нь нэг талаар сайн юм шиг боловч үнэндээ тийм ч таатай үзүүлэлт биш. Ганцхан салбараас хараат байна гэсэн үг. 2011 оны тухайд Тавантолгой, Оюутолгой төслөөс авсан урьдчилгаа төлбөр багтаж байгаа. Харин үүнээс хойш буюу 2012, 2013 онд уул уурхайн компаниудын татвар төлөлт төсвийн орлогын 30 орчим хувийг эзэлж буурсан. Гэхдээ л төсвийн нийт урсгал орлогын 30 гаруй хувь дан уул уурхайн компаниудаас, тэр тусмаа савлагаа өндөртэй байдаг энэ салбараас хамаарч байгаа нь эрүүл тогтолцоо биш. Бидний орлого олох боломж улам хумигдмал болж байна гэсэн үг.
-Улс төсвийн урсгал орлогод уул уурхайн орлогоо дүйцүүлж тооцооллоо гаргадаг. Манайд 2011 онд төсвийн орлогын 54 хувийг уул уурхайн салбар бүрдүүлж байгаа дүр зураг харагдаж байгаа юм. Энэ нь нэг талаар сайн юм шиг боловч үнэндээ тийм ч таатай үзүүлэлт биш. Ганцхан салбараас хараат байна гэсэн үг. 2011 оны тухайд Тавантолгой, Оюутолгой төслөөс авсан урьдчилгаа төлбөр багтаж байгаа. Харин үүнээс хойш буюу 2012, 2013 онд уул уурхайн компаниудын татвар төлөлт төсвийн орлогын 30 орчим хувийг эзэлж буурсан. Гэхдээ л төсвийн нийт урсгал орлогын 30 гаруй хувь дан уул уурхайн компаниудаас, тэр тусмаа савлагаа өндөртэй байдаг энэ салбараас хамаарч байгаа нь эрүүл тогтолцоо биш. Бидний орлого олох боломж улам хумигдмал болж байна гэсэн үг.
-Уул уурхайн томоохон компаниудын татвар төлөлт төсвийн хэдий хэмжээг нь бүрдүүлдэг, үүнийг юунд зарцуулдаг болохыг олон нийт мэдсэнээр ямар давуу тал, ач холбогдолтой вэ?
-Эдийн засгийн хариуцлагатай байдлыг дээшлүүлж байгаа юм. Нөгөө талаас энэхүү татварын мөнгөө зохистой зарцуулах, хяналт тавих боломжийг олон нийтэд олгоно. Манайд одоогоор уул уурхайн компаниудын төсөвт төвлөрүүлж байгаа татварын тайлагналын мэдээллийг зөвхөн Засгийн газрын тогтоолоор зохицуулдаг. Бидний зүгээс Ашигт малтмалын хууль тэргүүтэй салбарын голлох дөрвөн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, "Уул уурхайн компани нь татвар төлөлтийн болон үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний хэмжээгээ дараа оны нэгдүгээр улиралд багтаан олон нийтэд тайлагнана" гэсэн утгатай заалт оруулах хэрэгтэй гэсэн саналыг тавьж байгаа. Дээр нь, олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгын бүхий л шаардлагыг хангасан байх ёстой гэсэн нэг бүлэг байх ёстой.
-Эдийн засгийн хариуцлагатай байдлыг дээшлүүлж байгаа юм. Нөгөө талаас энэхүү татварын мөнгөө зохистой зарцуулах, хяналт тавих боломжийг олон нийтэд олгоно. Манайд одоогоор уул уурхайн компаниудын төсөвт төвлөрүүлж байгаа татварын тайлагналын мэдээллийг зөвхөн Засгийн газрын тогтоолоор зохицуулдаг. Бидний зүгээс Ашигт малтмалын хууль тэргүүтэй салбарын голлох дөрвөн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, "Уул уурхайн компани нь татвар төлөлтийн болон үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний хэмжээгээ дараа оны нэгдүгээр улиралд багтаан олон нийтэд тайлагнана" гэсэн утгатай заалт оруулах хэрэгтэй гэсэн саналыг тавьж байгаа. Дээр нь, олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгын бүхий л шаардлагыг хангасан байх ёстой гэсэн нэг бүлэг байх ёстой.
-Уул уурхайн компаниуд ил тод байдлаар татвар төлөлтийнхөө хэмжээг тайлагнадаг болоод зургаан жилийг үдэж байна гэдэг урт хугацаа. Танайхаас гаргаж буй энэхүү тайлан ямар нэг байдлаар эерэг нөхцөл байдлыг зах зээлд үүсгэж байгаа болов уу?
- Сайн жишиг, нөлөөлөл байлгүй яах вэ. Энгийн тоо хэлэхэд, тайлан гаргадаг компанийн тоо жил ирэх тусам нэмэгдэж байна. Анх 2006 онд 64 компани тайлангаа өгч байсан бол 2013 онд 1200 орчим компани тайлангаа өгч байх жишээтэй. Нөгөө талаас Засгийн газрын тайланд ч анх 134 компани орж байсан бол одоо 1400 болсон байх жишээтэй. Тэгэхээр компаниудаас хүлээж авсан орлогыг Засгийн газар ил тод нээлттэй мэдээлж, олон нийт, иргэний нийгмийнхэн үүнд хяналт тавих боломжийг үүсгэж байгаагаараа давуу юм.
- Сайн жишиг, нөлөөлөл байлгүй яах вэ. Энгийн тоо хэлэхэд, тайлан гаргадаг компанийн тоо жил ирэх тусам нэмэгдэж байна. Анх 2006 онд 64 компани тайлангаа өгч байсан бол 2013 онд 1200 орчим компани тайлангаа өгч байх жишээтэй. Нөгөө талаас Засгийн газрын тайланд ч анх 134 компани орж байсан бол одоо 1400 болсон байх жишээтэй. Тэгэхээр компаниудаас хүлээж авсан орлогыг Засгийн газар ил тод нээлттэй мэдээлж, олон нийт, иргэний нийгмийнхэн үүнд хяналт тавих боломжийг үүсгэж байгаагаараа давуу юм.
Б.УУГАНБАЯР /ҮНДЭСНИЙ ШУУДАН/
Ш.Цолмон: Уул уурхайн татварыг ил тод болговол хяналт, хариуцлага ч сайжирна
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой
URL:
Сэтгэгдлүүд:
Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Санал асуулга
Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
| Нью йоркын хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| BHP Billiton Ivanhoe Mines |
90.53 23.3 |
1.44 0.00 |
| Австралийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| General Mining Corp Aspire Mining Limited |
0.145 0.52 |
0.00 -0.02 |
| Лондонгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Petro Matd Limited polo Resources Limited |
123.5 5.4 |
0.00 0.02 |
| Хонконгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Mongolian Mining Corporation Mongolia Energy |
9.59 1.14 |
0.00 -0.06 |
| Торонтогийн хөрөнгийн бирж | ||
Шинэ бүтээл
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани
Бүх эрх хуулиар Copyright © 2013 - 2017 | Ord.mn Монголын Уул Уурхайн Мэдээллийн Үндэсний Портал
Вэб сайтыг Aureola
Вэб сайтыг Aureola
