Ашигт малтмалын газар хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох өргөдлийн дугаарыг цахимаар олгож байгаа. Гэвч өнгөрсөн баасан гарагт цахим системд доголдол гарсны улмаас өргөдлийн дугаар олголтыг зогсоосон. Өөрөөр хэлбэл, дугаар олгож эхэлсэн эхний долоо хоногт буюу гурван удаагийн дугаар олголтын vеэр системд алдаа гарч нэг удаагийнхийг бvр цуцалсан. Харин өчигдрийн дугаар олголт дээр бас л асуудал vvслээ хэмээн иргэд бидэн рvv хандаж дараах мэдээллийг өгсөн юм.

Өглөө 08:00 цагт систем холбогдонгуут дугаар авах гээд чадахгvй байна

Өргөдлийн дугаар хvсэгч О.Ганболд "Бид өргөдлийн дугаараа илгээх гэхээр "error” заагаад таг болчихоод, хvлээгээд, дараад л байж байна. Гэтэл гэнэт 30 дугаар олгогдсон гээд гарч ирсэн. Ингэж өгч байхаар хуучнаараа авдаг байсан нь дээр юм шиг санагдаж байна. Угаасаа энэ ажил булхайтай гэдэг нь өмнөх дугаар олголт дээр хvртэл харагдсан шvv дээ. Хайгуулын лицензийг цахимаар олгох ажлын цаана ямар нэгэн "но”-той vйлдэл байна уу гэсэн эргэлзээ төрөх боллоо. Бид энэхvv цахимд нэвтрэхийн тулд VPN төхөөрөмжийг 280 мянган төгрөгөөр, системд нэвтрэх эрхээ 500 мянгаас хоёр сая төгрөгөөр тус тус худалдан авч байна. Гэтэл ийм хэмжээний мөнгө авчихаад байгаа мөртлөө нарийн нууцлалтай гэж яриад байсан бvртгэлийн цахимд алдаа гараад, хаана, хэзээ бvртгvvлсэн нь мэдэгдэхгvй компаниуд автоматаар бvртгэгдээд байгаад их гайхаж байна. Өөрөөр хэлбэл, автоматаар бvртгэгдсэн аж ахуйн нэгжvvд хайгуулын ашигтай талбай байгааг урьдчилаад мэдчихээд байна шvv дээ. Ийм заваарсан юм хийсэн мөртлөө дарга, цэрэггvй л ажил хэвийн явж байна гэж худлаа яриад байх юм. Хаа байна нөгөө Тагнуулын ерөнхий газар хянаж байгаа гээд байсан. Vнэхээр хянаж байгаа юм бол хаанаас 30 компани гэнэт бvртгэгдээд ороод ирсэн байх вэ. Бид өглөө 08:00 цагт систем холбогдонгуут л дугаар авах гээд чадахгvй байна. Vvнийг та бvхэн холбогдох албаны хvмvvст нь хэлж зөв шударгаар ажлаа хий гэдгийг хэлж өгөөч гэж хэлэх байна” гэв.

Ингээд дээрх иргэний хэлсний дагуу vнэхээр цахим системд алдаа гарч хууль бусаар дугаар олголт явагдсан эсэхийг нvдээр харахаар тус газрыг зорьсон юм. Харин биднийг Ашигт малтмалын газарт өдрийн 15:30 цагт очиход vvдэнд нь ямар ч хvн байхгvй эл хуль оргиж байсан юм. Харин хаа нэг бичиг цаас барьсан хvмvvс дээш, доошоо гvйлдэж байв.

Тагнуулын ерөнхий газар цахим системд хяналт тавьж байгаа

Ингээд тус газрын албаны эх сурвалжаас иргэн О.Ганболдын хэлсэн, ярьсан зvйл vнэн эсэхийг асуухад "Өнөөдөр /өчигдөр/ дугаар олголтын системд ямар ч алдаа гараагvй. Харин өнгөрсөн баасан гарагт цахим системд доголдол гарсны улмаас өргөдлийн дугаар олголтыг зогсоосон. Та нар боддоо. Нэг өдөрт 500 гаруй компани энэхvv дугаар олголтыг авахаар өрсөлдөж байгаа. Vvнээс зөвхөн 30 нь дугаар авна. Тэгэхээр дугаар авч чадаагvй зарим хvн иймэрхvv хэл ам хийгээд явж байгааг бид мэдэж байгаа. Тэгээд ч хvмvvс энэхvv дугаар олголтыг хайгуулын орд газар гэж андуураад байна. Тодруулбал, хайгуулын тусгай зөвшөөрлийн олголт биш. Өргөдөл гаргах эрхийнх нь дугаарын цаг хугацааг л тодорхойлж өгч байгаа юм шvv дээ. Гэтэл өөрсдөө буруу ойлгочихоод хамгийн их өгөөжтэй, ашигтай орд газруудыг автоматаар танил талынхаа компанид өгч байна гэж яриад байгаа. Тагнуулын ерөнхий газраас төрийн нууцтай холбоотойгоор манайд хяналт хийсэн. Энэ системийг анх хөгжvvлсэн цагаас нь эхэлж Тагнуулын ерөнхий газраар аудит хийлгvvлж, тус газар хяналт байнга тавьж байгаа шvv дээ. Бид өдөрт 30 өргөдлийн дугаарыг олгох бөгөөд дугаар авсан ААН-vvд хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хvссэн өргөдлөө АМГ-т биечлэн ирж гаргах ёстой. Vvний дараагаар өргөдөлд дурьдсан солбицолыг олон нийтэд мэдээллэн хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох нийт талбайгаас хасах юм.

Энэхvv 30 өргөдлийн дугаар олгох өдрийг нэг өнжөөд байхаар зохицуулж, өнжсөн өдөр нь тухайн ААН-vvд хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хvссэн өргөдлөө өгөх юм” гэлээ. Юутай ч албаны хvний хэлж буйгаар өнөөдөр /өчигдөр/ цахим системд ямар ч алдаа гараагvй бvртгэл хэвийн явагдсан гэдгийг тайлбарлав.

Дарга нарын өрөөний vvдээр эргэлдээд vзээрэй маш их танил царай харах болно

Харин биднийг тус газраас гарах vед та бvхний яриаг сонслоо гэсээр өөрсдийгөө Мөнхбаатар, Гантулга гэх хоёр залуу бидэнтэй ирж уулзан дараах зvйлийг ийнхvv ярьсан юм. "Өнгөрсөн баасан гарагт дугаар олголт дээр нэлээд асуудал vvссэн шvv дээ. Бид хоёр энэ хавиар явж тагнуул хийж байна гэж хэлж болно. Vнэхээр дугаар олголтод маш их учир дутагдал байна. Тухайлбал дарга нарын өрөөний vvдээр та бvхэн өглөөнөөс эхлэн ажил тартал нь эргэлдээд vзээрэй янз бvрийн танил царайтнууд орж, гарахыг нь харах болно. Тэд орохдоо баахан бичиг цаас барьж ороод, малилзалтал инээсээр гарч ирдэг. Биднийг энд байх хугацаанд манай хvмvvс өглөө 08:00 цагт цахимд нь нэвтрээд ч дугаараа авч чадахгvй байгаа учраас энэ газрыг шиншилж яваа хэрэг. Өнөөдөр /өчигдөр/ өглөө цахимд нь алдаа гарсан нь vнэн шvv дээ.

Та нарт худлаа мэдээлэл өгөөд байна. Хэрвээ та бvхэн хоёр цагийн өмнө ирсэн бол энэ талаар мэдээлэл өгөх маш их хvн байсан. Зарим нь мөнгө төгрөгөө буцааж авна хэмээн хэл, ам хийж байгаад явсан” гэв. Юутай ч өргөдөл гаргаж, эрхээ авахаар цахимд нэвтэрч буй хvмvvс Ашигт малтмалын газрыг хууль бусаар дугаар олгож байна хэмээн хардаж байгаа юм.

Vvнийг ч албаны хvмvvс хэлж байсан. Угаасаа өргөдөл олгож эхэлсэн эхний өдрөөс системд багагvй алдаа гарч олон ч компанид автоматаар дугаар олгож байна гэх хардлагыг төрvvлж эхэлсэн. Өөрөөр хэлбэл, Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хууль өнгөрсөн оны долоодугаар сарын 1-нд УИХ-аар батлагдан, улмаар Засгийн газрын мөн сарын 28-ны өдрийн 239 дvгээр тогтоолоор хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох талбайг солбицлоор тогтоосон. Харин энэ хуульд цахимаар олгох тухай ямар ч заалт тусгагдаагvй байсан нь өнөөдрийн олон нийтийн хардлага гэж хэлж болно. Мэргэжилтнvvд цахим системд шилжvvлснээр хvнд суртал, хэт их дараалал, хvлээлт, хардлага бvрэн арилна гэж тооцоолж байсан ч vгvй бололтой. Төлбөрийн хувьд гэвэл нэг сарын турш нэвтрэхээр бол хоёр сая төгрөг, хоёр сар бол дөрвөн сая, гурван сарын туршид бол зургаан сая гэх мэтчилэнгээр мөнгө төлөх юм. Мөн цахимаар нэвтэрч, өргөдөл гаргах дугаар авсан аж ахуйн нэгж, хувь хvнд өргөдлийн vйлчилгээний хураамжид 250 мянган төгрөг тушаах гэнэ.

ААН, хувь хvн сонирхож буй талбай бvхэндээ өргөдөл гаргах бөгөөд өргөдөл тус бvртээ 250 мянган төгрөгийг төлөхөөр журамд заасан. Хамгийн гол нь дээрх мөнгийг төлснөөрөө хэн нэгэн этгээд хайгуулын тусгай зөвшөөрлийн олголт хvссэн өргөдөл авчихаад хайгуулын тусгай зөвшөөрлөө цааш нь дамлах, худалдах гэсэн асуудал байхгvй болох аж. Эцэст нь хэлэхэд шинээр хийж буй ажил болгон араасаа асуудал дагуулдгийн нэг тод жишээ нь дээрх өргөдөл гаргах эрхийн дугаар олголт. Юутай ч өндөр зэрэглэлийн хяналт дор явагдаж байгаа энэхvv ажил дараа нь олон нийтэд мэдээллэгдэх учраас хэн нь бидний танил компани вэ гэдгийг төвөггvйхэн олоод мэдэх нь ойлгомжтой.

Эх сурвалж: