Ц.Уранчимэг: Тогтвортой хөгжлийн бодлого бол Монгол улсын хөгжлийг тодорхойлох

тулгуур бодлогын нэг

Дэлхий нийтээр эдийн засгийн хурдацтай өсөлт, шинэ техник технологи гэхээсээ илүүтэйгээр байгал орчныг хэрхэн хамгаалан хойч үедээ үлдээх вэ гэдэг асуудал жилээс жилд анхаарлын төв сэдэв болсоор байна. Эдийн засгийн хурдацтай хөгжлийг дагасан экологийн сөрөг асуудлуудаас хэрхэн гарах ажлын хүрээнд НҮБ-аас жил бүр байгал орны өдрийг тэмдэглэдэн асуудлыг хэлэлцдэг. Манай орон 2012 оноос дэлхийн байгаль орчны ногоон хөгжлийг дэмжих зочин орноор оролцож эхэлсэн юм. Ингэснээр олон улсын хэмжээнд бид ногоон хөгжлийн талаар санал бодлоо солилцож, хөгжлийн шинэ гарцыг хайх шинэ замдаа ороод байгаа юм.

Энгэ талаар өчигдөр БОНХАЖЯ-ны салбарын Удирдах ажилтны зөвлөгөөний үеэр Ногоон хөгжлийн стратеги, бодлого төлөвлөтийн газрын ахлах мэргэжилтэн Ц.Уранчимэгтэй ярилцлаа.

Өчигдрийн зөвлөгөөнд тус яамны удирдлага, аймаг, нийслэлийн газрын дарга нар, Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн захиргааны дарга нар оролцсон бөгөөд БОНХАЖ-ын бодлого, 2015 онд авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээ, орон нутаг дахь салбар байгууллагын үйл ажиллагааны уялдааны талаар яамны удирдлагууд илтгэл, мэдээлэл сонсч санал шүүмжлэл өрнүүлсэн юм.

-Тогтвортой хөгжил, ногоон эдийн засгийг дэлхий нийт онцолж байна. Манай улс ногоон эдийн засаг, ногоон хөгжлийн бодлогыг боловсруулж хэрэгжүүлэх ажил өнөөдөр ямар шатандаа явна вэ?

-2014 оны 6 дугаар сарын 14-нд Ногоон хөгжлийн бодлогыг батлуулсан. Ногоон хөгжлийн бодлого маань ногоон хөгжлийн зорилго, стратеги, зорилт тэдгээрийг хангах зарчмуудыг тодорхойлсон тогтвортой хөгжлийн хангахад чиглэгдэж байгаа. Тийм ч учраас Монгол улсын хөгжлийн тулгуур бодлогуудын нэг болж гарсан гэж бид үзэж байгаа. Ерөнхийдөө 2014 онд ногоон эдийн засгийн төслүүдийг хэрэгжүүлсэн. Харин энэ ондоо төслүүд хэрэгжээд явна.

Энэ нь олон улсын хөтөлбөрийн хүрээнд ногоон худалдан авалт, ногоон барилгаайгууллагын төрөлжсөн таван байгууллагын санаачилгаар бий болсон ногоон хөгжлийн төлөөх түншлэл гэсэн байгууллага юм. Үүний гишүүн орон болсноороо Монгол улсад ногоон хөгжлийн хөтөлбөрийн хүрээнд ногоон барилга, ногоон худалдан авалт, ногоон эдийн замгийн мэдээллийг түгээн дэлгэрүүлэх, ногоон хөгжлийн үзүүлэлт, хог хаягдлын менежмэнт гэсэн хамтарсан таван үйл ажиллагааны чиглэлээр төсөл хэрэгжүүлэх гэж байна.

–Тогтвортой хөгжлийн хүрээнд манай улс өнгөрсөн оноос ярьж эхэлсэн. Оны эхэнд өнгөрсөн хугацаанд тогвортой хөгжлийн хүрээнд ямар ажил хийж гүйцэтгэв?

- Юуны өмнө энэ ондоо багтааж ногоон хөгжлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг боловсруулан засгийн газраар батлуулах юм. Бид ногоон хөгжлийн бодлогыг 2014 оны 6 дугаар сарын 13-нд УИХ-аар батлуулсан. Тиймээс 2015 онд Ногоон хөгжлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг Засгийн газраар батлуулна. Энэ үйл ажиллагааны төлөвлөгөө маань бүх яамд болон бусад байгууллагуудтай хамтран хийж байгаа. Үүн дээр ажлын хэсэг ч байгуулагдаад ажиллаж байна.

-Манай улс ногоон хөгжлийн хүрээнд хийж байгаа ажлаасаа танилцуулаач?

-Ногоон хөгжлийн бодлогын хүрээнд пейж буюу НҮБ-ын төрөлжсөн 5 байгууллагын хамтарсан "Ногоон хөгжлийн төлөөх түншлэл”-ийн гишүүн орон болсон. Ингэснээр ногоон хөгжлийн хөтөлбөрийн хүрээнд ногоон барилга, ногоон худалдан авалт, ногоон эдийн засгийн мэдлэгийг түгээн дэлгэрүүлэх, ногоон хөгжлийн үзүүлэлт, хог хаягдлын менежмэнт гэсэн гэсэн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулах гэж байна.

Түүнчлэн 2013 оны 8 дугаар сарын 23-нд 303 дугаар тогтоол гарсан. Байгалийн нөөцийг хэмнэлттэй ашиглах, орчны бохирдол хаягдлыг багасгах байгальд халгүй 41 төрлийн техник тоног төхөөрөмжийг худалдан борлуулсан аж ахуйн нэгжид татвараас чөлөөлөх тогтоолыг батлуулсан. Энэ тогтоол нь ногоон татвар нь дээрх тогтоолыг хэрэгжүүлсэн аж ахуйн нэгж байгууллагад хамрагдана.

Мөн хүнсний зохистой хэрэглээ буюу " Ид, хэмнэ” нэрийн дор хоол хүнсний асуудлыг зөв тодорхойлох уриатайгаар 2013 оны 6 сарын 1-5-ны хооронд тэмдэглэж өнгөрүүлсэн. Олон улсын 600 гаруй төлөөлөгчтэй болсон уг хуралд ногоон хөгжлийн үндэсний чуулганыг бий болгосон.

Эндээс үүдээд дэлхий нийтээр хөгжлийн шинэ гарц ногоон хөгжил болоод байгаа ногоон хөгжилд манай улс хөл нийлүүлэх шаардлагтай байна гэсэн гарцыг олсон. Тэгээд 2013 оноос эхлээд ногоон хөгжлийн бодлогыг боловсруулж эхлэн 2014 оны 6 дугаар сарын 13-нд хуулийг батлуулсан. Одоо энэ батлуулсан хуулийнхаа дагуу үйл ажиллаганыхаа төлөвлөгөөг гаргаж 2015 ондоо батлууна.

-Ногоон хөгжлийн бодлогыг иргэд олон нийтэд сурталчлан таниулах ажил дутмаг байдаг. Ногоон хөгжлийн бодлогыг иргэд олон нийт хэрхэн ойлгож болох вэ?

-Ногоон хөгжлийн бодлого гэдгийг хүмүүс янз бүрээр харж байна. Угтаа бол ногоон хөгжил гэдэг маань Монгол улс болон дэлхий нийтээрээ тогтвортой байгал орчиндоо халгүй, эрүүл аюулгүй орчныг авч үлдье, хойч ирээдүйдээ технологийн хөгжлийн зэрэгцээ байгал орчноо эрүүлээр нь өвлүүлэн үлдээе гэсэн үндсэн зорилгыг агуулж байгаа юм. Өнөөдөр яг одоогийн хурдацаар явбал бид хойч үедээ юу ч өвлүүлэн үлдээж чадахгүйд хүрэх дээрээ тулна. Тиймээс НҮБ болон энэ чиглэлийн олон улсын байгууллагууд хамтран тогтвортой хөгжлийн төлөө улс орнуудыг нэгтгээд байгаа юм.

Тогтвортой хөгжилд эдийн засаг, нийгэм, байгаль орчин гэсэн 3 тулгуур хүчин зүйл орно. Энэ тулгуур 3 бодлогыг эрх тэгш хэмжээнд авч явж байж бид тогтвортой хөгжинө. Тогтвортой хөгжлийн бодлого батлагдсанаар өнөөдөр Монгол улсын хөгжлийн нэг том тулгуур бий болно. Яагаад гэвэл байгаль орчинтой холбоотой. Байгаль орчныг бид зүгээр нэг хайрлан хамгаалан ашиглая, байгалийн нөөц баялгаа зав ашиглан хамгаалъя гэсэн мэссэж байгаа юм.

Зарим хүмүүс ногоон хөгжил гэхээр жирийн нэг байгаль орчны асуудал гэж ойлгоод байна. Үнэн хэрэгтээ энэ бол тийм биш. Энэ нь бүх яам агентлаг, иргэн таны үүрэг болчихоод байна. Ногоон хөгжил гэдэг бол нэг талаар ногоон эдийн засаг гэсэн санааг ч багтааж байгаа хэрэг. Тиймээс юун түрүүнд ногоон хөгжлийн бодлогыг юун түрүүнд тодорохойлж улс төр болоод олон нийтийн дунд үзэл санаа нэгтэй болох чухал байна. Ногоон хөгжлийн бодлогыг бүх нийтээрээ ойлгож байж ногоон хөгжил, ногоон эдийн засаг ярих учиртай юм.