Өвөрхангайн Уянга суманд урхайн олборлолт явуулснаар хөгжилд нь ахиц гарсан ч байгаль орчныг сүйтгэсэн байдал үнэхээр нүд халтирмаар болсон байна. Цаашлаад бид Өлтийн уурхайд очсон. Өлтийн уурхайн лицензийг "АУН” гэдэг компани эзэмшдэг юм билээ. Орон нутгийн удирдлагууд уг нь энэ компанитай нөхөн сэргээлт хийх гэрээ хийсэн байгаа юм. Гэтэл хамгийн сонирхолтой нь нөхөн сэргээлт хийх гэрээ нэрийн дор тэнд олборлолт явагдаж байна. Энэ нь өөрөө хууль бус үйл ажиллагаа болоод зогсохгүй төрийн хуулийг зөрчиж байгаа гэмт хэргийн шинжтэй зүйл.

Гол усны хуулийг мөрдөхгүй байна. Жишээ нь, Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын Цагаан гол, Буянт гол гэх газрууд бол хоёулаа голын эх. Гэтэл орон нутгийн удирдлагууд голын эхэнд олборлолт хийж байхад харсан хэрнээ хараагүй юм шиг дүр эсгээд сууж байгаа нь хуулийн хэрэгжилтэд ямар ч санаа тавьж ажиллаагүй нь илрэл юм. 

-Нутгийн удирдлагууд ямар тайлбар өгч байна вэ? 
-Та бүхэн яагаад гол байсаар байтал алт олборлосоор байдаг юм бэ гэхэд "Усны газраас энд гол байхгүй” гэсэн албан тоот явуулсан гэж байгаа юм. 

-Тэгвэл Усны газрын буруутай үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй гэж үзэж болох нь ээ? 
-Эндээс хоёр зүйл харагдаж байгаа юм. Монгол Улсын Засгийн газраас кадастрын зурагт координат тогтоосон байдаг. Гэтэл Монгол Улсын газрын зургаас Өвөрхангай аймгийн Уянга суманд байдаг Буянт гол, Цагаан гол гэдэг голууд алга болсон байна шүү дээ. "Энэ гол байна” гэхээр газрын зурагт дээр байхгүй байдаг. Ашигт малтмалын газраас лиценз авахдаа "Хар-Уул” гэсэн газар олборлолт явуулна гэсэн байгаа юм. Орон нутгийн иргэдийн яриагаар бол "Бидний аав ээж, энд Хар-Уул гэдэг газар байдаг гэж бидэнд хэлж байгаагүй” гэж байгаа юм. Тэгэхээр үүнийг маш том мафийн сүлжээ гэж хэлэхэд буруудахгүй байх. Гол урсаж байхад "байхгүй” гэсэн дүгнэлт гаргаад, гол усны хуулинд хамрагдахгүйгээр тодорхойлолт гаргаж өгсөн нь сонин. Ер нь Усны газар, Байгаль орчны яамтайгаа нэгдээд энэ координатыг шинээр тогтоох хэрэгтэй байна. 

-Тэгэхээр буруу дүгнэлт гаргасан хүмүүст хариуцлага тооцно гэсэн үг үү? 
-Манай ажлын хэсэг тухайн дүгнэлт гаргаж өгсөн Усны газрын хүмүүст хариуцлага тооцуулахаар зохих материалуудыг АТГ-т явуулахаар ярьж байна. Нутгийн иргэдийн дунд "Усны газрын ажилтан тухайн үед координат тогтооход уул уурхайн компаниудтай газрын зураг өөрчилж өгөх талаар тохиролцоо хийсэн” гэсэн ам дамжсан яриа байна. Түүнийгээ ч бидэнд уламжилсан. 

-Орон нутгийн удирдлагуудад асуудал байгаа юм биш үү. Урсаж байгаа голын эхэнд олборлолт явуулж байхад зүгээр хараад сууж байгаа нь сонирхолтой юм? 
- Тэд "Усны газар зөвшөөрсөн” гэдэг үндэслэлээр олборлолт явуулж байгаа гэсэн тайлбар өгч байна лээ. Зүй ёсоор сумын Засаг дарга өөрийнхөө  эрх үүргийн дагуу энд Буянт гол, Цагаан голуудад олборлолт явагдаад байна. Үүнийг зогсоож, лицензийг нь түтгэлзүүлж, координатыг тогтоож өгөөч гэдэг зүйл ярих ёстой байсан. Сумын засаг даргыг бид санаатайгаар үйл ажиллагааг нуун дарагдуулсан гэж үзсэн. Энэ үүднээс Өвөрхангайн Буянт гол, Цагаан гол дээр олборлолт явуулж байгаа газруудыг бид лацадсан. Уул уурхайн компаниуд,  орон нутгийн эрх баригчид эсэргүүцсэн ард иргэдийг дарамталдаг сураг байгаа юм. Буянт гол дээр  зусаж байсан айлынхан олборлолт явуулахгүй гэхэд айлын залуучуудын 10 хүртэлх хоногоор хорьсон байна. Тэд малаа ундаалдаг, ундны усаа авдаг булгаа хамгаалж эсэргүүцэл үзүүлэхэд тэднийг бариад хорьчихсон. 

- Уул уурхай, улс төр хоёрыг холбоотой гэдэг үг байдаг. Улс төрчид холбоотой юм биш биз? 
- Хууль бусаар үйл ажиллагаа явуулж байгаа уурхайнуудыг хаах гэж байхад зарим нэр бүхий улстөрчид нөлөөлөх гэж оролдсон нь бий. Гэхдээ бид хуулийн дагуу ажиллана. Бидэнд олон газраас өргөдөл, гомдол ирсэн. Бид үүний дагуу явж ажиллана. Хуулиараа бүх уул уурхайн олборлолт явуулсан компаниуд техникийн, биологийн нөхөн сэргээлт хийгээд хаалтын төлөвлөгөөгөө танилцуулах ёстой. 

 
Ярилцсанд баярлалаа.