"Шийдлийн” Засгийн газрын Ерөнхий сайд энэ сарын 5-ны ням гаригт нийт иргэддээ хандаж хэлсэн үгэндээ Тавантолгой, Оюутолгойн асуудлууд шийдэгдэж, түс тас түмпэн шанага болсон гээд байсан.

Гэтэл маргааш нь УИХ-ын хаврын чуулганы хуралдааныг нээж үг хэлсэн З.Энхболд дарга Тавантолгойн гэрээг Монгол улсад, тэр дундаа хувьцаа эзэмшигч 2 сая монголчуудад ашиггүй болсоныг дуулгаж, хэрвээ гэрээг УИХ-аар хэлэлцүүлэлгүй гарын үсэг зурах, зурах гэж оролдсон сайд нарыг огцруулах асуудлыг санаачилж хэлэлцүүлэхээ мэдэгдсэн. Ингээд асуудал үүсч АН-ынхан УИХ дахь бүлгийн хурлаараа хэлэлцээд Тавантолгойн гэрээг УИХ-аар хэлэлцүүлэх болсон.

Ингээд тэд мэдээлэл хийж Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг асуудлыг УИХ яаралтай хэлэлцэж 14 хоногийн дотор бэлэн болгож өгөхийг хүссэн.

Гэвч Засгийн газар түүнээс хойш 14 хоночихоод байхад өөрсдөө Тавантолгойн гэрээг УИХ-д өргөн барьж хэлэлцүүлэхгүй байгаа нь сонирхолтой гэхээсээ илүү хачирхалтай хардлага дагуулсан асуудал болоод байна.

Гэхдээ Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцэгдэхээр гурав хойшилсон Тавантолгойн гэрээг өнгөрсөн долоо хоногт ээлжит бус хурлаараа хэлэлцэж УИХ-д өргөн барих гэж буйг М.Энхсайхан сайд дуулгасан. Энэ 14 хоногт Тавантолгойн гэрээ тойрсон улстөрчилт маргаан мэтгээн ч хэтэрхий ихээр гарлаа. Энэ тухай асуудлуудыг багцлан уншигч та бүхэндээ толилуулж байна.

М.Энхсайхан: Гэрээг өргөн барихад бэлэн байна

Хоёр долоо хоногийн өмнө гарын үсэг зурах гэж байсан Тавантолгойн гэрээ УИХ-д орохоор болсон ч орж ирэлгүй хугацаа алдлаа. Энэ хооронд уг гэрээний нэг хоёр бүр гурван ч хувилбар гарч ирсэн тухай хэвлэлүүд мэдээлж байна.

Тэгвэл энэ сарын 17-нд Монгол Улсын сайд М.Энхсайхан өөрийн цахим хуудсаараа "Тавантолгойн гэрээний төслүүдийг УИХ-д өргөн барихад бэлэн боллоо. Одоо УИХ-ын дарга цаг товлохыг хүлээж байна” хэмээн жиргэлээ.

Уг нь гэрээний төсөл хэдийнэ бэлэн болчихсон, гэвч УИХ-д өргөн барихгүй удаад байгаа нь гэрээг засварлах шаардлагатай болсон талаар янз бүрийн мэдээлэл гарч байсан. Харин ийм зүйл байхгүй гэдгийг ажлын хэсгийнхний зүгээс хэлсээр байгаа.

М.Энхсайхан "Гэрээний төслүүдийг УИХ-д өргөн барихын тулд УИХ-аас гаргах шийдвэрийн төсөл, үзэл баримтлалыг мөн Засгийн газраас өргөн барих шаардлагатай байдаг байна.

Үзэл баримтлал, УИХ-ын шийдвэрийн төслүүд бичиг баримт хэлбэрт орж бэлэн боллоо” гэдгээ бас мэдэгдлээ. Засгийн газраас Тавантолгойн гэрээний төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлбэл энэ долоо хоногоос эхлэн уг асуудлыг УИХ дахь нам, эвслийн бүлэг, байнгын хороод, чуулганаар хэлэлцээд эхэлнэ.

Намын бүлгүүд Тавантолгойн асуудлаар хуваагдаагүй

Тавантолгойн гэрээг УИХ-д оруулж ирж хэлэлцэнэ, хэлэлцэхгүй хэмээн намын бүлгүүд дотроо хоёр хуваагдчихаад байгаа гэсэн асуудал хэвлэлээр хөвөрсөн. МАН-ын бүлэг гэхэд л 26 гишүүн нь 12: 14-өөр хуваагдан мэтгэлцсэн гэх.

Гэвч үүнийг тус намын бүлгийнхэн болон МАН-ын генсек Ж.Мөнхбат нар үгүйсгэсэн. Ж.Мөнхбат "Уг асуудлаар манай намын бүлгийнхэн талцаагүй. Намын дарга, УИХ-ын дэд дарга М.Энхболд УИХ-ын бусад удирдлагын хамт Тавантолгойн гэрээг УИХ-д оруулж ирж хэлэлцүүлэхийг Засгийн газраас шаардсан бичигт гарын үсгээ зурсан.

Тэгэхээр Тавантолгойг УИХ-аар хэлэлцүүлэх асуудлыг эсэргүүцэж байгаа гишүүн манай бүлэгт байхгүй” хэмээн мэдэгдсэн.

Мөн АН-ын бүлэг, "Шударга ёс” эвслийн бүлэг ч асуудлыг УИХ хэлэлцэхийг дэмиж байгаа юм. Тэгэхээр талцаж байгаа тухай мэдээлэл худлаа бололтой.

З.Энхболдын зөвлөх А.Гансүх М.Энхсайхан сайдыг мэтгэлцээнд дуудав

Энэ хооронд УИХ-ын дарга З.Энхболдын зөвлөх А.Гансүх Тавантолгойн гэрээг хийхээр томилогдсон Засгийн газрын ажлын хэсгийн дарга, сайд М.Энхсайхантай мэтгэлцэхийг санал болгосон. Тэрбээр өөрийн цахим хуудсаараа дамжуулан "Энхсайхаан, дуртай ТВ-ээ өөрөө сонго. Тавантолгой дээр байгуулахаар бэлтгэсэн 3 гэрээний талаар халз мэтгэлцээнд оръё” гэлээ.

УИХ-ын даргын зөвлөх А.Гансүхийн хувьд Тавантолгойн гэрээн дээр шүүмжлэлтэй байр суурийг илэрхийлсээр байгаа хүн. Үүнийгээ ч твиттер хуудсаараа дамжуулан жиргэсээр буй юм.

Тэрбээр "Энхсайхан "Тавантолгой гадаад захиалгатай" гэжээ. М.Энхсайханы зурахаар тохирсон гэрээ Монгол Улсад ашиггүй, нөгөө талын захиалгатай гэдгийг баримтаар батална. Энхсайхан, Шинхуатай дундын зөвлөхтэй гэнэ.

Хоёр талын сонирхол адил бол дундаа зөвлөх авна. Нөгөө талын зөвлөхөөр өөртөө зөвлүүлэх гэж байх уу. Гэрээнд зааснаар Засгийн газар үндэсний аюулгүй байдал, батлан хамгаалахын асуудлаар шийдвэр гаргавал Энержи ресурсын өмнө буруутан болно гэжээ” гэх мэтчилэн өөрийн байр суурийг илэрхийлсээр байна.

Харин түүний халз мэтгэлцээнд оръё гэсэн асуултад Монгол Улсын сайд М.Энхсайхан одоогоор хариу өгөөгүй байна. М.Энхсайхан эсрэгээрээ УИХ Тавантолгойн гэрээг татан авч хэлэлцэх гэж байгааг гадаад улсын захиалга хэмээн мэдэгдсэн.

Түүний мэдэгдлийн гадаад улс гэдгийг олон хүн Орос гэж харж байгаа бол эсрэгээрээ түүнийг болон Засгийн зарим сайд нарыг Хятадын эрх ашгийг Монголынхоос илүүд тавьсан гэж байгаа билээ. Уг нь бэлэн болчихсон гарын үсэг зурах гэж байсан төслөө яагаад УИХ-д шууд оруулаад ирэхгүй удаад байна, энэ их "но”-той хэрэг хэмээх хардлага ч гарч эхлээд байна.

Нээрээ ч юу юугүй л гарын үсэг зурчих гээд байсан төслийг Засгийн газар өөрөө хэлэлцэх гэж ямар удаан дуншина вэ. Үүний цаана юу байна вэ. Арай янз бүрийн юм байсан юм биш байгаа хэмээх хардлагууд ихээр гарч байна.

Таван толгой төслийн гэрээг нийт ард түмнээр хэлэлцүүлэхийг шаардлаа

Тэгвэл парламентад суудалгүй намуудын төлөөлөл УИХ-ын дарга, дэд дарга, УИХ-ын гишүүдэд Таван толгойн төслийг хэрэгжүүлэх гэрээтэй холбоотой асуудлаар шаардлага гардууллаа. Уг шаардлагыг УИХ-ын дэд дарга Л.Цог хүлээн авсан.

Есөн заалт бүхий шаардлагад "Монгол Улсын Үндсэн хуульд зааснаар газар түүний баялаг, ой, ус, амьтан, ургамал, байгалийн бусад баялаг гагцхүү ард түмний мэдэлд төрийн хамгаалалтад байна гэж заасан байдаг.

Гэтэл Ч.Сайханбилэг тэргүүтэй Шийдлийн Засгийн газар ард түмний мэдэл, төрийн хамгаалалтад байх ёстой, төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийж нөөцийг нь тогтоосон, Монгол Улсын хөгжилд үнэмлэхүй байр суурь эзэлж байгаа Таван толгойн ордыг нэг хөрөнгө оруулагчийн мэдэлд, хязгааргүй давуу эрхтэйгээр өгөхөөр гэрээ боловсруулж, үзэглэх гэж байгааг эсэргүүцэж байна” гэж дурджээ.

УИХ-д суудалгүй намуудын төлөөлөл Таван толгойн гэрээг Монгол улсын нийт иргэдээр хэлэлцүүлэхийг шаардаж байгаа энэ аж. Мөн хариуцлагагүй гэрээ хийж, УИХ болон Засгийн газрын тодорхой хөтөлбөрүүдийг бүдүүлгээр зөрчиж буй нэр бүхий албан тушаалтнуудыг огцруулахыг шаардаж байгаагаа ийнхүү мэдэгдсэн байна.

1072 хувьцаанаас болж М.Энхсайхан огцрох уу

Энэхүү Тавантолгойн гэрээний асуудал М.Энхсайхан сайдыг суудлаас нь огцруулахад хүргэж болзошгүй байдал байсаар л байна. УИХ-ын дарга З.Энхболд болон түүний зөвлөх А.Гансүх нарынхаар бол М.Энхсайхан огцрох болзлоо хэдийн биелүүлчихсэн хүн.

 Мөн УИХ-д суудалгүй намынхны шаардлага ч бас үүнд чиглэсэн. Түүгээр ч үл барам М.Энхсайханыг огцруулах асуудлыг УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хорооны дарга О.Баасанхүү ч тавьж магадгүй болчихоод байна.

Учир нь боловсруулсан гэрээнд нь Тавантолгойн хувьцаа эзэмшигч 2 сая Монголчуудын эрх ашиг хөндөгдөж байгаа аж. Тиймээс ч УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хороонд иргэдээс асар их гомдол ирж байгаа гэнэ.

Энэ бүхнийг судалж байгаад асуудлыг шийднэ гэдгээ О.Баасанхүү мэдэгдсэн. Ийнхүү Тавантолгойн асуудал бөөн дуулиан шуугиантайхан үргэлжилж байна.

О.Хуяг