Ганцхан жил үлджээ, сонгууль болоход. Гэтэл... Арав гаруй жилийн дараа арай гэж сонгуульд ялсан биш аль муугаа үзэж буй Ардчилсан намынхан хөөрхий. Гурван жилийн өмнөх АН-д ард түмэн элэгтэй байлаа. Тиймээс залуурыг АН-ын гарт атгуулсан. Даанч... Гурван Парламентыг уйлан дуулан туулан байж эрх баригчийн зиндаанд дэвшсэний ч хэрэг гарсангүй, улирч одсон сөрөг хүчний эсэргүү төрхөө гээлгүй явсаар удаах сонгуулийн өмнө ирэв. ... Их сургуулийн дугуй зааланд багш "За, ингээд сэргэн мандалтын үеийн их сэтгэгчдийн тухай лекцээ эхэлье” хэмээхэд философийн ангийн оюутнууд "Аая” гэцгээгээд л уулга алдаж, зарим нь бүр шүгэлдэж ч байх шиг. Багшдаа болон бие биедээ, хараахан танилцаагүй их сэтгэгчдэд алга ташин хүндэтгэл үзүүллээ. Энэ хүртэл тэвчээртэй сурсандаа, дэлхийг өөрчилсөн өрнийн гүн ухааны талаар судлах гэж байгаа өөрсдөөрөө бахархсан залуус эрдэм мэдлэгт ийм амбийцтай хандаж байна. Лекц эхэлмэгц дугуй зааланд ялаа нисэх сонсогдом нам гүм ноёлж, багш аядуу дуугаар үргэлжлүүлэв. Атаархмаар гоё чансаа, 20 хүрээгүй хүүхдүүд шүү дээ... УИХ Тавантолгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээний төслүүдийг хэлэлцэх эсэхээ шийднэ. "Аая. АН-ын үед Тавантолгой том алхах нь. Ард түмний нуруу тэнийж, Монголын нэр хүнд гадаад ертөнцөд гялалзаад л. АН гарч өгчээ” гэх байлаа. Өрсөлдөгч хүчнүүдээ атаархтал, эрийн цээнд хүрсэн цөлх бодлогоор ажиллах байв. Гэтэл бүр эсрэгээр.

АН Тавантолгойн гэрээний төслүүдийг уудлах гэсэн биш өөрийгөө өдөр өдрөөр уухилан сэндийчиж байгаа нь харамсалтай. Монголыг өөрчлөх дэлхийн хэмжээний Тавантолгой төслийг шийдэж байж "би, чи-гийн” тэнэг хэрүүлтэйгээ, нударга зангидсан барлаг зодоонтойгоо ухнатсаар л. Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг, УИХ-ын дарга З.Энхболд хоёрын ажил явуулах арга барилаас болж Тавантолгой таг зогсож, нам нь нэрээ мартталаа хагаралдаж байна. Энэ орд газар асар их баялагтай шигээ АН-ыг нэг мөсөн тонгорох балагтай аж. Сонгуулийн ялалт АН-д удаан хүлээсэн бүх боломжийг нь авчирсан боловч засгаа огцруулж, даргаа сольж, нөхдөө ялласнаас өөр хийсэн ажилгүй өнөөдрийг хүрчээ. Эдийн засгийн хямрал бус, Тавантолгой ч биш, өөр зуурын тулга тойрсон тэмцэл нь л АН-ыг амжилтгүй, арчаагүй болгосон байх юм. Тавантолгой уг нь АНын хувьд өнгөрсөн гурван жилийг дэмий өнгөрүүлснийх нь нөхөөс, мөрийн хөтөлбөрийн тэн хагас, нэг жилийн дараах сонгуулийн ялалт байх учиртай. Гэтэл АН Тавантолгойг ашиглах бус, энэ ордоос болж толгойгоо гээлээ.

Тэнд өөрийн ухаантай улстөрч байхгүй болсон мэт. Эгээ л шилжилтийн насны охид шиг аяглацгаах агаад лидерүүд нь тус тусдаа "Би чадна” шоуны оролцогчид болон хувирсныг олон нийт өдөр бүр харах болов. Монголын улс төрд АН-ын эзэлсэн орон зай том учраас, иргэд энэ намаас Тавантолгойн өгөөжөөс ч ихийг хүлээсэн учраас хэлэх хэрэгтэй. Одоо Ч.Сайханбилэг, З.Энхболд хоёрыг "Больё оо” гэж уриалмаар байна. Ирэх сонгуулийн ялагдал, хэдийн нүүрлэсэн их хагарлын гол буруутнууд нь АН-аас төрсөн Ерөнхий сайд, УИХ-ын дарга, Ерөнхийлөгч байгаад хамаг зангилаа оршино. Тавантолгойг тэд ямар нүдээр харсан болоод намаа устгах бүү хэл, нүдээ ухаж өгөхөөс буцахгүй шүлэнгэтнэ вэ. Ардчиллаар замнасан шинэ Монголын 25 настай АН улс төрийн хүчнүүд дотроо ахмаддаа орно. Улс төрийн нам ийм дээрээ эгдүүтэй хөөрхөн байх нь ч юу юм. Романтизм нь арилсан, унаж босоод үзчихсэн, ёстой л төрийг түших бөх бат багана болсон баймаар. Засаг барьж байгаа дээрээ Тавантолгой төслийг урагшлуулж, сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрөө биелүүлэн, ирэх сонгуульд ялалтын буухиагаа үргэлжлүүлэх хариуцлагатай цаг мөчтэй АН яг одоо нүүр тулаад буй.

МАН-ын эрх барьсан он жилүүдийн алдаа, оноог тэд шүүсэн тул хангалттай туршлага, зангаргаар Тавантолгойг авторлах учиртай. Улс төрийн намын алсыг харсан амбийц харин АН-ынханд байна уу. Алга. Ирэх сонгуулийн дүнг одоогийн удирдлага тоохгүй байгаа нь Тавантолгойгоос хувьд ногдох ашиг орлогод шунасных байж мэднэ гэсэн харыг дагуулах боллоо. "Цол дагаж ухаан” гэдэг ч болоосой. Ч.Сайханбилэгт Ерөнхий сайдын алба бөөн бяр амтлуулж, АНын дарга бөгөөд УИХ-ын дарга З.Энхболдын адайр ааш нэмэгджээ. АН-ынхан Тавантолгойн өмнө ус үзэлгүй гутлаа тайлж, уул үзэлгүй хормой шуух зуур УИХ дахь намын бүлгүүд шийдвэрээ дуулгацгаав.

МАН-Д ПАДГҮЙ

АН-ынхан бие биенээ хэмлэж, нүдэлдэх тусам МАН-д сонгуулийн ялалт улам ойртох нь дамжиггүй. Улам их талцаасай, хагараасай л гэж хүснэ шүү дээ. Харин тэд их улс төрд биеэ авч явж сурсан учраас санаагаа цухуйлгахгүй. Засагт хамтарснаа бодсон ч З.Энхболдын ч, Ч.Сайханбилэгийн ч талд оролгүй ёс зүйтэй дүр эсгэж байгаа. АН-ын хүчийг доройтуулж буй "хэрүүлийн алим” Тавантолгойн гэрээний төслүүдийг УИХ-аар хэлэлцэх эсэхийг МАН-ын бүлэг дэмжинэ. Тэд Оюутолгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг баталж байсан туршлагаа АН-ынханд санал болгож байгаа. Эхний ээлжинд Тавантолгойн гэрээг батлаад хожим нь засаж, залруулах маягаар ажиллах ёстой гэсэн байр суурь илэрхийлдэг. МАН-ын мэдэгдлийн цаана "АН Тавантолгойн гэрээнд жулдана. Баталсан болвол барав. 2016 оны сонгуулиар манайх ялах нь тодорхой. Тэр үед бид гэрээний баасыг түүгээд жинхэнэ автор нь болъё оо” гэсэнтэй агаар нэг мөрүүд уншигдаж байна. Мэдээж, МАН сөрөг хүчнийхээ байр суурийг алдмааргүй л байгаа. Цөөн хэдэн гишүүний Засгийн газрын хувилбарыг дэмжих, эсвэл бүр Засгийн газрыг огцрохыг шаардах улс төр явдгаараа явж л таарна.

АН "ЭНЕРЖИ РЕСУРС”-ЫН ЭСРЭГ "ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ”-Г ЗҮТГҮҮЛНЭ

Гүйцэтгэх зөвлөл нь тэгж шийдсэн аж. УИХ дахь АН-ын бүлэг энэ шийдвэрийг дагахаа илэрхийлээд буй. Гэвч Тавантолгойн гэрээний төсөл бүхэлдээ өөрчлөгдөж, АН-ын Засгийн газар тэгээс эхлэх эрсдэлтэй тулах юм. АН-ын дотоод тэмцэл бүр ч хурцадна гэсэн үг. АН-ын экс дарга, Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг өнөөдөр мэдэгдэл хийнэ. Түүний үг З.Энхболд, Ч.Сайханбилэг хоёрын дажинг хөндлөнгөөс харж дэвэргэх үү, эв нэгдэлд уриалах уу гэдэг нь анхаарал татаж байгаа юм. "Харамсалтайгаар” бүх өндөрлөгөөсөө буусан хонзон нь Н.Алтанхуягийг уурлуулсан хэвээр байгаа бол "Алтангадас”-ын буурийг сахиж яваа тэрбээр АН-д түймэр тавих болно.

"ШУДАРГА ЁС” АН-ТАЙ МАНАТАЙ

УИХ-д одоо ийм бүлэг байхгүй болсон гэхэд хилсдэхгүй. МАХН-ынхан БНСУ-д суугаа Н.Энхбаяраа дагана, үлдсэн нь Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг төлөөлөн Засгийн газарт ажиллах болсон М.Энхсайханаа дэмжихээс өөр гарцгүй. "Шударга ёс” эвслийнхэнд АН-ын хагарлыг өгөөш болгох байтугай, өөрсдийгөө яая гэмээр түмэн хагарал нүүрлээд буй. Л.Цог МАН-ыг бараадаад, Г.Уянга хувийн тоглолт хийгээд эвсэл АН-тай манатай.

Б.Энхцэцэг

Эх сурвалж: