-МӨНГӨНИЙ ХАТУУ БОДЛОГО ВАЛЮТЫН ХАНШИЙН ӨСӨЛТИЙГ ХЯЗГААРЛАХ УУ-

Өнөөдрийн байдлаар Оюутолгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалтын төлөвлөгөөний дагуу манай улсад зургаан тэрбум ам.доллар орж ирэх нь тодорхой болоод байгаа билээ.

Өнгөрсөн оноос 2015 онд Оюутолгойн гацаа арилж, дээрээс нь Тавантолгой эргэлтэд ороод эхэлвэл ам.долларын ханш суларна гэх хүлээлт үүссэн. Монголбанкны эх сурвалж түүнийг баталж, хэрвээ Оюутолгой хөдөлж эхэлвэл манайд ам.долларын бодит эрэлт байхгүй учраас ханш нь суларна гэдгийг хэлэв. 

Монголбанк 2014 оны долдугаар сарын 30-ны өдөр мөнгөний бодлогын шийдвэр гарган, бодлогын хүү 10.5 байсныг 12.0 болгож чангаруулсан. Мөн УИХ-аар 2015 оны мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлд хатуу бодлогыг цаашид үргэлжлүүлэх нь зөв хэмээн баталсан билээ.

Монголын өнөөгийн нөхцөл байдлаас үүдэн цаашид бүр том эрсдэл гарахаас сэргийлж мөнгөнийхөө бодлогыг хатуу барих нь хамгийн зөв гарц гэдэг. Энэ нь гадны валютын ханшийн өсөлтийг хязгаарлахад дөхөм болно гэж эдийн засагчид хэлж байв.

2014 онд ам.доллар өсч, гаднаас орж ирэх хөрөнгө оруулалтууд гацсанаар манай улсын валютын сан хоосорч, байгаа хэдэн ногооноо дуртай үнээрээ худалдаалахад хүрсэн гэж зарим хүн тайлбарладаг. Мөн Өрийн удирдлагын тухай хуулийг батлуулж, шинээр ам.доллар орж ирэх сувгийг нээж чадвал 2015 онд ам.долларын ханш төгрөгийн эсрэг эргээд суларна гэж эдийн засагчид үзсэн нь таамаг төдий зүйл биш бололтой.

-АМ ДОЛЛАРЫН ХАНШ СУЛРАХ БОДИТОЙ НӨХЦӨЛ БҮРДСЭН-

Өнгөрсөн хугацаанд ам.долларын ханш бага багаар өсч ирсэнд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт нөлөөлсөн гэж үздэг. Монголбанкнаас мэдэгдэж буйгаар, ам.долларын дотогшлох урсгал он гарсаар 30 гаруй хувиар буурчээ. Ингэснээр дотоодын зах зээл дээр ам.доллар хомсдож, ханш аажмаар чангарсан байна. Түүнд мөн гадаад худалдааны алдагдал ихэссэн зэрэг хүчин зүйл нөлөөлсөн гэж мэргэжилтнүүд тайлбарладаг.

Гадаадын хөрөнгө оруулалтыг сэргээж, гадаад худалдааны алдагдлыг бууруулахад Оюутолгойн экспорт голлох нөлөө үзүүлэхийг эдийн засагчид хэлж буй юм. Энэ нь ойролцоогоор 800 сая ам.долларын экспорт. Хэрвээ экспорт эхлээд, жигдэрвэл гадаад худалдааны алдагдал буурч, гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг ч мөн татах боломж бүрдэнэ. Өнгөрсөн долдугаар сарын 9-нд Оюутолгойн экспорт эхэлсэн. Тиймээс цаашид гадаад худалдааны нөхцөл байдал харьцангуй сайжирна гэсэн хүлээлт үүссэн. Хэрвээ худалдааны нөхцөл сайжирвал ам.долларын ханш буурах боломжтой. Хятад, Европын том зах зээл сэргэвэл Монголын экспортод ч бас сайнаар нөлөөлнө. Ирэх хэдэн сард ам.долларын ханш сулрах бодитой нөхцөл бүрдсэн гэж эдийн засагчид хэлж байна.

-ОЮУТОЛГОЙ ХӨДЛӨХӨӨР МОНГОЛЫН ТАЛЫН 34 ХУВЬ ҮНЭД ОРНО-

Засгийн газар Оюутолгойн далд уурхайг ашиглахад шаардагдаж байсан 4.2 тэрбум ам.долларын эх үүсвэрийг шийдэж чадсан. Хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулсан цагаас Монгол Улс жил бүр менежментийн гэрээгээр 60-70 сая ам.долларыг хөрөнгө оруулагч талд төлж ирснийг 10 сая ам.доллараар буулгасан нь тодорхой үр дүн юм.

Цаашдаа Оюутолгой хөдлөхөөр Монголын эзэмшлийн 34 хувь үнэд орно гэж эдийн засагчид хэлж байна. Далд уурхайн санхүүжилт шийдэгдэхэд "Рио Тинто”-гийн хувьцааны үнэ өсч байгаатай адил бусад гадаадын хөрөнгийн бирж дээр гаргасан Монголын уул уурхайн компаниудын хувьцааны үнэ өснө. Ингэснээр Монголд итгэх итгэл сэргэнэ гэж хүмүүс харж байна. 

Оюутолгой өнөөдрийн байдлаар 10 тэрбум ам.долларын балансын үнэлгээтэй компани болжээ. Түүний 34 хувийг Монгол эзэмшдэг гэхээр 3.4 тэрбум ам.доллартай тэнцэх хөрөнгийг бий болгосон гэсэн үг аж. Нэг талдаа зээл авч байгаа ч нөгөө талдаа ийм үнэ цэнэ бий болгожээ. Эдийн засагчдын үзэж буйгаар, "Эрдэнэт”-ийн 51 хувийг үнэлээд Оюутолгойтой нийлүүлэн хөрөнгийн бирж дээр гаргавал ард иргэдэд ирэх ашиг, хувьцаа нь үнэд орох аж.

Э.ЭНХ-ЭРДЭНЭ