10 их наяд орчим ам.долларын өртөгтэй дэлхийн гадаад валютийн нөөцийн сангийн менежерүүдэд бэрхшээл тулгарчээ. Улс орнуудын Засгийн газрын бондын зах зээл хасах үзүүлэлт рүү гулсаж байна.

Хугацаа дуустал хадгалсан тохиолдолд тодорхой алдагдал хүлээнэ. Ашиг санал болгож буй ийм бондыг түүхэн стандартаар авч үзвэл хэт үнэлгээтэй гардаг. Хугацаа нь гүйцэхэд бондоос ашиг гарах тооцоо бий. Гэвч аюулгүй гэгддэг ийм хөрөнгө оруулалтын ашиг огцом өсөх хандлагатай байгаа юм. Энэ нь мөнгө буюу татварын хямралын үед төв банкууд буцаан төлөхөд хүрвэл сөрөг үр дагавартай.

Өөр нэг асуудал бол төв банкуудын нөөцийн хэмжээ төрөлжиж чадаагүй явдал Зөвхөн АНУ-ын Сангийн яам л хямралын үед бондын баталгаанд хангалттай хүрэх нөөцтэй юм. Дэлхийн нөөцийн гуравны хоёрыг ам.доллараар нэрлэсэн хөрөнгөнд оруулсан байдаг. Тэгвэл хөрөнгө оруулалтыг яаж хийвэл зохистой вэ гэдэг талаар Харвардын эдийн засагч Кеннет Рогофф судалжээ. Тэрбээр шинэ тутам зах зээлүүд албан ёсны нөөцийнхөө тодорхой хэсгийг алтанд шилжүүлэх нь зүйтэй хэмээн зөвлөв.

Үнэн хэрэгтээ шинэ зах зээлүүд дээрх санааг хэрэгжүүлээд эхэлчихсэн. 2010 оноос хойш төв банкууд алтыг идэвхтэй худалдан авч байгаа. Энэ байдал Европын төв банкууд өөрийн мөнгөний бодлогодоо эргэлзэн борлуулалтаа багасгасан болон шинэ зах зээлүүд их хэмжээгээр алт авч байгаагаар илэрнэ. Системийн талаасаа энэ нь сайн мэдээ. Өөрөөр хэлбэл, аюулгүй хөрөнгө оруулалтын хомсдолоос үүссэн дарамтыг намжаана гэсэн үг. Нөгөө талаас, шинэ зах зээлүүдийн худалдан авалтаас алтны үнэ өсөх нь нөөц арвинтай хөгжингүй орнуудын төв банкуудад ашигтай тусна.

АНУ-ын нөөцийн 75 хувь нь алтаар хадгалагддаг бол Герман, Францад 60-70 байгаа. Гэтэл Хятадын валютын нөөцийн дөнгөж 2.2, Энэтхэгийнх 6.3 хувь нь алтаар байдаг аж. Шинэ зах зээлүүдийг тус тусад нь авч үзвэл байдал нэн тодорхойгүй. Рогоффын хэлснээр алт бага эрсдэлтэй атлаа маргаан дагуулдаг хөрөнгө учраас тэр гэнэ. Шар металл төв банкуудын төлбөрийн чадварыг нэмэгдүүлэх авч хүү өгөөж байхгүй. Энэ нь түүнийг өндөр хэлбэлзэлтэй, наймааны хэрэгсэл болгодог.

Алтны үнийг тогтвортой барих Бреттон Вудсын систем 1971 онд төгсгөл болсон. Үүний дараа хөгжингүй орнуудын Төв банкуудад үлдсэн алтны нөөц одоог хүртэл тэдний хуримтлалд гол байр эзэлсээр байгаа билээ. Алтны үнийн тогтворгүй байдлыг 1971-1981 оны металлын үнийн өсөлтийн зах зээл дээрээс алт худалдан авсан жишээнээс харж болно. Дараагийн 20 жилд нь алтанд хөрөнгө оруулагчид бодитойгоор 80 хувь алдагдал хүлээсэн юм. Sociеtе Gеnеrale- ийн зах зээлийн стратеги асан Дилан Грайс XV зуунд бүх хөрөнгөөрөө алтан гулдмай худалдан аваад үр хойчдоо гэрээслэсэн хүний хөрөнгө 500 жилийн дараа 90 хувийн алдагдал хүлээхийг тооцоолжээ.

Гэвч ийм тооцоо албан ёсны нөөц дэх алтны үнэ цэнэд хамаарахгүй. Нөөцийг төрөлжүүлэх нь хасах хүүгийн бодлого өргөжиж байгаа үед орлого өгдөггүй хөрөнгөө хадгалж үлдэх бодит боломж байж болох юм.

Баталгаатай гэгдэх хөрөнгө баталгаагүй болж байгаа учир бондны оронд алт хадгалах нь харьцангуй эрсдэл багатай түүхэн цаг үе тохиож байна. Нөгөө талаар, шинэ зах зээлүүд алтны нөөцөө хөгжингүй орнуудын хэмжээнд хүргэхгүй байх нь чухал. Учир нь тэдний хямралд эмзэг байдал нь хэлбэлзлийг зохицуулах чадварт сөрөг нөлөөтэй.

Үүнээс гарах сургамж бол баталгаатай хөрөнгө гэдэг ойлголт нь эдийн засгийн онолчдын зохиосон төсөөлөл агаад алт мянган жилийн турш хөөсөрсөөр иржээ. Энгийн хөрөнгө оруулагчдад хэлэхэд мөнгөний хямралын үед алтан гулдмай Засгийн газрын бондоос илүү найдвартай. Бага хэмжээтэй бол алт нийт хөрөнгө оруулалтын баталгаа болж чадна.

Жон Плендер

Засгийн газрын мэдээ