Үндсэн хуулиар олгогдсон газрын хэвлийн баялаг ард түмний өмч. Ард түмний өмчийг өөрийн болгох гэсэн Улс төр бизнесийн бүлэглэл болсон цөөхөн хэдхэн хүний халаасанд орох ёсгүй юм.

Таван толгой бол 6.5 тэрбум тонн коксжих нүүрстэй том орд. Нүүрсний үнэ шалан дээр унаж 25 доллар болсон өнөөдрийн үнэлгээгээр гэхэд 126 тэрбум доллар буюу 300 их наяд төгрөг, Өөрөөр хэлбэл Дэлхийн Нийтийн Баялагийг 20 дахин нугалсан их баялаг юм.

Энэ удаагийн УИХ, Засгийн газрын бүрэн эрхийн хугацаанд Тавантолгойн ордын талаар хамгийн дорвитой хөөцөлдөж, ард түмний төлөө зоригтой дуугарсан улстөрчидийн нэг бол бол одоо УИХ ын 72 р тойрогт нэр дэвшигч,  УИХ-ын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хороон дарга Л.Эрдэнэчимэг юм.

ТАВАН ТОЛГОЙН ГЭРЭЭ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Монгол Улсын 2 сая иргэн Эрдэнэс таван толгойн 10 хувь болох 1072 хувьцаагаар Таван толгойг эзэмшдэг. Таван толгойн гэрээ бол Төслийн компани гэгчид эл ордыг бэлэглэж буй гэрээ байлаа. Гэрээнд заахдаа Эрдэнэс таван толгойн ашиглалтын лицензтэй холбоотой бүх эрхийг, хайгуул, уул уурхайн үйл ажиллагаатай холбоотой бүх эрхийг, газар эзэмших, ашиглах эрхийг Төслийн компанид 60 жилээр өгөхөөр заажээ. Ухаа худаг Гашуун сухайтын 270 км төмөр замыг 30 жилээр Төслийн компанид өгөхөөр заажээ.

Төслийн компани дампуурвал санхүүжүүлэгч нь Төслийн компанийг гуравдагч этгээдэд үг дуугүй шилжүүлнэ гэсэн байна. Монгол Улсын Засгийн газар шууд хүлээн зөвшөөрнө гэжээ. Хэрэв энэ гэрээ батлагдсан бол төслийн компанийн өрийг бид Таван толгойгоороо төлөх байлаа. Энэ гэрээг Монгол улсад ашигтай байдлаар хийх, Таван толгойг ашиглах УИХ-ын тогтоолын төслийг УИХ-ын гишүүн Л.Эрдэнэчимэг өргөн барилаа.

Л.ЭРДЭНЭЧИМЭГ ГИШҮҮНИЙ УИХ-Д ӨРГӨН БАРЬСАН ТОГТООЛЫН ТӨСЛИЙН ЗААЛТУУД НЬ:
Тогтоолын нэг дэх заалтаар: "Ордыг түшиглэн байгуулагдах хувьцаат компанийн Монголын талын оролцоог 51 хувиас доошгүй байх хувилбар”-ыг судалж үзэх гэсэн зарчим, удирдамжийг баримталсан.

Тогтоолын хоёр дах заалтаар: Монгол Улсад шинээр баригдах төмөр замын суурь бүтцийг барих-ашиглах-өмчлөх-шилжүүлэх нөхцлөөр концесс эзэмших компанийн 51-ээс доошгүй хувийг төрийн өмчит "Монголын төмөр зам” ХК эзэмших нь зүйтэй гэж үзсэн.

Тогтоолын гурав дахь заалтаар: Засгийн газрын 2012 оны тавдугаар сарын 30-ны өдрийн 181 дүгээр тогтоол болон 2014 оны наймдугаар сарын 20-ны өдрийн 268 дугаар тогтоолыг хүчингүй болгожээ. Учир нь Засгийн газрын 2012 оны тавдугаар сарын 30-ны өдрийн 181 дүгээр тогтоолоор "Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-1072 ширхэг хувьцаа эзэмшигч Монгол Улсын иргэд болон үндэсний аж ахуйн нэгжүүдийн хувьцааг саналын эрхгүй байхаар шийдвэрлэсэн байдаг.

Тогтоолын дөрөв дэх заалтаар: Засгийн газарт холбогдох үүргийг даалгаж байгаа болно. Тухайлбал, "Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-д 1072 ширхэг хувьцаа эзэмшиж байгаа Монгол Улсын иргэдийн болон аж ахуйн нэгжүүдийн ашиг сонирхлыг хамгаалж, тэдний эзэмшиж байгаа хувьцаа эдийн засгийн үр өгөөжтэй байх зохицуулалтыг гэрээнд тусгахыг үүрэг болгожээ.    

Л.Эрдэнэчимэг гишүүний өргөн мэдүүлсэн энэхүү тогтоолын төсөл батлагдснаар  Тавантолгойн нүүрсний ордыг ашиглахаар уралдаант шалгаруулалтанд ялсан Консорциумтай байгуулахаар төлөвлөсөн Хамтын ажиллагааны гэрээ, Хөрөнгө оруулалтын гэрээ, Төмөр замын концессийн гэрээнүүдийг үндэсний аюулгүй байдал, нийтийн ашиг сонирхолд харш заалтуудыг өөрчилж, гэрээний талуудын эрх тэгш байдлыг хангах, Монгол улсын хүчин төгөлдөр мөрдөж байгаа хууль тогтоомжид нийцүүлэх боломж бүрдэнэ.

"Эрдэнэс тавантолгой” ХК-д 2,558,175,510 ширхэг хувьцаа эзэмшиж байгаа монгол улсын 2,475,201 иргэн болон 8,497,671 ширхэг хувьцаа эзэмшиж байгаа монгол улсын 553 аж ахуйн нэгжийн хувьцааг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, тэдний ашиг сонирхол, эрх ашгийг хангасан арга хэмжээ авах боломж бүрдэнэ.

Хөрөнгө оруулалтын гэрээ болон бусад дагалдах гэрээг Монгол улсын эрх ашгийг хангасан нөхцлөөр амжилттай байгуулах, Тавантолгойн нүүрсний ордыг хөрөнгө оруулагчтай хамтран ашиглах төслөөс Монгол Улсын хүртэх үр ашгийг дээшлүүлэх, улмаар улс орны эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийг хангах нөхцөл бүрдэх зэрэг олон талын түүхэн ач холбогдолтой юм.

Ямартай ч Тавантолтойг хөдөлж, иргэд хувьцааныхаа үр шимийг хүртэнэ гэх итгэлийн суурь нь Л.Эрдэнэчимэг гишүүний өргөн мэдүүлсэн дээрх тогтоолын төсөл юм. Гэхдээ Монгол төрийн ухаалаг, алсыг харсан эх оронч түшээ Л.Эрдэнэчимэг ийнхүү хэдэн зуун тэрбум ам. доллараар үнэлэгдэх Тавантолгойн орд Монголчуудад ач буянаа түгээх, Монголчууд эх орныхоо баялагт эзэн байх эрхийг нь хамгаалж, баталгаажуулж өглөө.

Мөнгөний том бүлэглэлийн эсрэг зоригтой дуугарч, тэдний зүгээс ирэх асар их сөрөг мэдээлэл, дарамт, шахалттай тэмцэж чадна гэдэг энэ турьхан бүсгүй хүнд үнэхээр ахадсан зүйл. Түүн рүү ирэх олон сөрөг довтолгоог даваад л гарсан, зорьсон бүхнээ хийж бүтээж ард нь гарч яваа зоригтой энэ эмэгтэй цаашдаа ч олон зүйлийг давж гарч ард иргэдийнхээ дуу хоолой болж ажиллах нь эргэлзээгүй. Ард иргэд өөрийн баялагтаа эзэн сууж 1072 хувьцаагаа эзэмших учиртай.

Д.Төгөлдөр | GoGo.mn