Монголын бүгээн байгуулалт улирлын хамааралтай, цаг нараар хэмжигддэг. Гэхдээ тэнгэрийн араншингаар олддог тэр үүлэн чөлөөний нар шиг хугацааг бүрэн дүүрэн ашиглаж чаддаггүй. Хөрөнгө мөнгө дутдаг, барилгын голлох түүхий эд тэр дундаа барилгын талх гэгддэг цементийн хүрэлцээ хангамж нь импортоос хамааралтай гэхчилэн бэрхшээл бий.
Урд хөршийн чанар чансааны хувьд эргэлзээтэй цементийн импортод зориулж манай улс жил бүр 100 саяар тоологдох хэмжээний валютыг гадагш урсдаг. Гэтэл үүний нөгөө талд Монгол Улс цементийн түүхий эдээр баялаг. Хэмжээ дамжааны хувьд бага ч гэлээ цементийн үйлдвэр, бэлээхэн туршлага дадлага бүхий ажилчидтай.
Бүр социализмын үед ашиглалтад орсон Хөтөлийн цементийн үйлдвэр техник тоног төхөөрөмжийн хувьд элэгдэж муудсан, технологи нь хоцрогдсон, ашиглалтад орсон цагаасаа хойш төслийнхөө хүчин чадлаар ажиллаж байсан нь үгүй. Харин энэ үйлдвэрийн бааз, мэргэжилтэй боловсон хүчний бааз суурь дээр түшиглэн "Бейзмент" ХХК хөрөнгө оруулалт хийснээр жилдээ сая тонн цемент үйлдвэрлэх хүчин чадалтай шинэ технологийн үйлдвэрийг ашиглалтад оруулсан тухай манай сонин урьд нь мэдээлсэн билээ. Хувийн компани төрийн өмчийн компанид ихээхэн хэмжээний хөрөнгө оруулсан анхны тохиол энэ байсан байх. Энэ бол үнэхээр аварга том бүтээн байгуулалт байв. Шинэ үйлдвэрийг ашиглалтад хүлээн авах үеэр Хөтөлийн "Цемент шохой" ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Г.Батдоржтой уулзаж ярилцснаа хүргэж байна.
-Юуны өмнө манай бүтээгдэхүүн урд хөршөөс импортолж байгаа цементээс чанарын хувьд илүү гэдгийг хэлэхийг хүсч байна. Хятадын цаад тал, төв хэсгийн үйлдвэрүудэд чанартай цемент үйлдвэрлэдэг. Гэхдээ манайд импортоор орж ирж байгаа нь ихэнхдээ хил орчмын жижиг үйлдвэрүүдийнх байдаг. Эх орны чанартай түүхий эдээр хамгийн сүүлийн үеийн технологиор үйлдвэрлэж байгаа болохоор Монгол цементийн чанарт эргэлзэх хэрэггүй. Нөгөө талдаа манай хамт олон 30 жилийн туршлагатай, үйлдвэрийнхээ дэргэд итгэмжлэгдсэн лабораторитой. Шинэ үйлдвэрийнхээ бүтээгдэхүүнийг Германд явуулж чанар байдлыг тогтоолгоход маш сайн гэсэн үнэлэлт дүгнэлт авсан.
-Зам, барилгын ажил болон төмөр замын бетон дэрний үйлдвэр, автозамын бүтээн байгуулалтад зориулсан цемент үйлдвэрлэж байна. Үйлдвэрийнхээ бүтээгдэхүүний эхний хэсгийг Хөшигийн хөндийн олон улсын нисэх буудлын барилга байгууламж болон хурдны замуудын хэрэгцээнд нийлүүлж эхлээд байна.
-Ноднин үйлдвэрлэлийн өртөг нь 143 мянган төгрөг байсан хэрнээ цементийн үнэ 139 мянга байсан. Одоо шинэ үйлдвэр ашиглалтад орсноор үйлдвэрлэлийн өртөг 40 хувиар буурч байна. Ингэснээр үнэ буурах төдийгүй Хятадаас импортолж байгаа цементтэй үнийн хувьд өрсөлдөх боломжтой болж байна гэсэн үг. Эх орныхоо чанартай цементийг хямд үнээр хэрэглэнэ гэдэг боломж давуу тал шүү дээ.
-Одоогоор 880 хүн ажиллаж байна. Гэрээт ажилчидтайгаа нийлээд 920 хүн болно. Цементийн үйлдвэрээс гадна Дулааны станц, Шохойн ордын баяжуулах, тээвэр ложистик гээд үйлдвэрийн маань нэгж хэсэг байна.
-Ингэлээ гээд хүмүүсээ ажилгүй болгохгүй. Төмөр замын бетон дэрний үйлдвэрийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлнэ. Шинэ төмөр зам төслийн хүрээнд бетон дэрний эрэлт өсч таарна. Түүнчлэн бидний мэдэлд байгаа түүхий эдээ ашиглаж хөнгөн бетоны, барилгын плитаны үйлдвэр байгуулахаар төлөвлөж байна. Тийм болохоор ажилчдын тоо нэмэгдэнэ үү гэхээс хасагдахгүй.
-Одоогоор 10 гаруй мянган хүн амтай.
-Наанадаж 10 гаруй хувь нь энд ажилладаг. Ерөнхийдөө Хөтөлийнхний аж амьдрал цемент шохойн үйлдвэрээсээ хамааралтар,.....-*
-Цалин харьцангуй бага талдаа байна. Гэхдээ одоо шинэ үйлдвэр ашиглалтад орчихлоо. Үйлдвэрлэл нэмэгдэнэ. Бэлээхэн зах зээл нь байна. Энэ бол цалинг нэмэгдүүлэх боломж бүрдэж байна гэсэн үг. Цаашдаа ТУЗ-ын гишүүдтэйгээ ярилцаж байгаад энэ жилийн тухайд цалинг нэмнэ. Ингэхдээ хоёр үе шаттайгаар хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна. Энэ асуудлаа хөрөнгө оруулагчидтайгаа мөн тохирсон байгаа.
-Би энэ ажлыг өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сарын дундуур хулээж авсан. Тэгэхэд есөөс арваннэгдугээр сарынхаа цалйнг тавиагүй байсан. Ингээд Улаанбаатар хотын банкинд хандаж ес, аравдугаар сарын цалинг нөхөж олгосон. Үлдсэн хоёр сарынх нь цалинг уулын баяжуулах "Эрдэнэт" үйлдвэрт хандаж шийдвэрлэсэн. Харин он гарсаар хөрөнгө оруулагч "Бейзмент" ХХК-д хандаж асуудлаа шийдүүлсэн.
-Хөтөлийн цемент шохойн үйлдвэрт хөрөнгө оруулж хөл дээр нь босгосон газар бол үндэсний хөрөнгө оруулагч "Бейзмент" ХХК гэдгийг дээр дурдсан. Тус компани хөрөнгө оруулалтынхаа ашгийг 10 жилийн хугацаанд эргүулж олохоор тооцоолсон. Ингэхдээ бүтээгдэхүүн хуваах гэрээг 90:10 гэсэн харьцаагаар байгуулсан. Одоо энэ гэрээт хугацааны гурван жил нь өнгөрчихөөд долоон жил нь үлдсэн байгаа. Хөрөнгө оруулагчид бүтээгдэхүүний 90 хувийг авч, өөрсдөө борлуулалтаа хариуцна.
-Бид өөрт ноогдох хувиараа үйлдвэрлэлээ хангалттай хэмжээнд хэвийн явуулах боломжтой. Өөрөөр хэлбэл энэ 10 хувийн орлого маань бидэнд бүрэн хүрэлцэнэ.
-Юуны өмнө эдгээр үйлдвэрийг өрсөлдөгчөө гэж харахгүй байна. Харин ч үйлдвэрээ хурдан ашиглалтад оруулаасай гэж хүлээж байна. Юутай ч монгол хүн, монголчууд юм бүтээж, цементийн импортыг халах нь чухал. Манай үйлдвэр одоогоор дотоодын хэрэгцээнийхээ 60 орчим хувийг дангаар хангана. Гэхдээ Монгол Улсад бүтээн байгуулалт эрчимтэй явагдаж байгаа болохоор цементийн хэрэглээ цаашид улам өснө. Түүнчлэн хурдны замыг бетон хучилттай барих асуудал яригдаж байна. Тиймээс хэрэглээ бол байна гэж ойлгогдож байна. Бид хийх ажлаа хийлээ, харин одоо төр бодлогоор дэмжих байх.