- mram.gov.mn
- nea.gov.mn
- keestrackmongolia.mn
- erdenetmc.mn
- southgobi.mn
- mininginvestment.mn
- infomine.mn
- pam.gov.mn
- mn.mno.mn
- mmc.mn
- tsairt.mn
- energyresources.mn
- mongolgazar.mn
- monpolymet.mn
- international.mcs.mn
- erdenesmgl.mn
- tavantolgoi.mn
- mm.gov.mn
- tananimpex.mn
- investor.mn
- entree.mn
- mpi.mn
- absolutemining.mn
- adamasmining.mn
- uuluurhai.mn
- boroogold.mn
- sbt.mn
- ot.mn
- donbass.mn
- tanilgroup.mn
- baganuurmine.mn
- monmag.mn
- mining.mn
- cylpro.mn
- ewater.mn
- mera.mn
- digdog.mn
- guum.mn
- amc.mn
- miningmongolia.mn
- eitimongolia.mn
- mak.mn
- mongoliandiamondtool.mn
- lme.com
- altanrio.com
- bloomberg.com
- infomine.com
- sharyngol.com
- umamisf.com
- cengeolab.com
- noyonshish.com
- zamineservices.com
- tumurlug.e-darkhan.com
- mongolianminingjournal.com
- mnmining.net
Нүүрсээр баяжигсдаас нүнжигтэй татвар авах ёстой
Монгол Улсад уул уурхайн салбар үүсч хөгжөөд 90 орчим жил болж буй. Гэхдээ 2007 оноос л эрчимтэй хөгжлийнхөө замд орсон гэж дүгнэж болно.
2006 онд Ашигт малтмалын тухай хууль батлагдсанаар Таван толгойн ордыг 100 хувь эзэмшиж байсан "Энержи ресурс” консерциум 86 хувиа монголын төрд буцаан өгсөн нь үндэсний хөрөнгөтнүүдийн монголын ард түмний өмнө байгуулсан яахын аргагүй томхон гавьяа.
Учир нь Таван толгойн ордыг эзэмшиж байсан Австралийн "ВНР ВILLITON” компани бүх талын судалгаа, шинжилгээ хийж үзээд "ашиггүй юм байна” хэмээн 1999 онд буцааж тушаачихаад гарч явсан энэ аварга ордыг урд хөршийнхөнд алдчихалгүй хадгалж байснаараа өнөөдөр бид Таван толгойтойгоо үлдсэн.
Ийнхүү үндэсний хөрөнгөтнүүд уул уурхайн бизнест хүч түрэн орж ирснээр нүүрсний салбарт шинэчлэл хийсэн түүхэн гавьяа бий. Гэвч өнөөдөр тэд тэрхүү түүхэн гавьяагаа нөгөө гараараа баллуурдан хаяцгааж байна.
Өнөөдөр монголын нүүрсний салбарт дураараа дургиж, газар даахгүй болтол баяжиж байгаа хэдхэн компани, хувь баячууд байгааг ард түмэн хэнээр ч заалгалгүй мэднэ. Таван толгойн ордоос Гашуун сухайтын боомт хүртэлх 254 км замаар орон нутгийн "Таван толгой” ХК 2005 оноос эхлэн нүүрс зөөсөн. Тэгвэл "Энержи ресурс” 2008 оноос эхлэн тээвэрлэлтээ эхэлсэн.
Өнгөрсөн хугацаанд уртаашаа 254, өргөөшөө 10 гаруй км замыг тэд үнэндээ нүд хальтрам болтол нь талхиж, говийн эмзэг хөрсийг дахин сэргэхгүйгээр талхалжээ. Тийм ч учраас нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн шүүх өнгөрсөн наймдугаар сард шийдвэрээ гаргаж "Таван толгой” ХК, "Энержи ресурс” ХХК-д 154.1 тэрбум төгрөгийн торгууль ногдуулсан. Гэтэл өнөөдөр ч жижиг Таван толгойгоос өдөр шөнөгүй тоос манарган нүүрс зөөвөрлөж, хагартлаа баяжиж байгаа Саусгобийн хөрөнгө оруулагч Роберт Фрийдланд, "Чин хуа Мак-Нарийн сухайт” гэсэн хамтарсан компани байгуулж нүүрсээр хөлжиж Монголын толгой баян болсон Б. Нямтайшир гэсэн ил, далд эзэд, боссуудын эрх ашгийг монголын төр харсан ч хараагүй юм шиг толгойг нь илсээр л сууна.
Хөрөнгөө багтааж шингээхгүй болтлоо хөлжиж байгаа нүүрсний компанийн эзэд хэдэн зуун саяар нь морь худалдаж авч, байлж, хувийн усан онгоцоороо Персийн булан хүртэл аялан зугаалцгааж байгаа. Нүүрсээр баяжсан эздийн хүүхдүүд мөнгөөр зодож сонгуульд ялсны гор ийнхүү эхнээсээ цухалзаад эхэллээ. Ёстой л нам болгоныг гомдоохгүй гэсэн шиг тэрбум тэрбумаар хандивласны хэрэг эцэстээ буруугаар эргэж байна.
Эднийг хорь, гучин ажилтантай, ашигтай ажиллах гэж хөлс хүчээ урсгаж байгаа оёдлын цехийн эзэнтэй харьцуулахын аргагүй. Үнэхээр л нэмүү өртөг шингээсэн үйлдвэрлэл явуулаад унаж босчих гээд дэгэнцэж догонцож байхад нь татвар нэмээд сөхрүүлэх гээд байгаа бол ёстой шулж байна, хувийн хэвшлийг боомиллоо гээд Засгийн газрыг шүүмжлэхсэн.
Гэтэл газар ухаж ард түмний баялгийг тонн тонноор зөөж хөлжиж байгаа нөхдүүдээс татвар авч адаглаад там болтол тамтагласан газарт нь авто зам барьж, тоосонд булуулж, уушиггүй болж байгаа иргэдийг эрүүл мэндийн үзлэг, оношлогоонд үнэгүй хамруулья л даа.
Хөрсийг нь сэндийчиж, энд тэндгүй зам гаргаж, байгалийг дахин сэргэхгүйгээр сүйтгэсээр байхад яагаад дөмөгхөн татвар авч нөхөн сэргээлтэд нь зарцуулж болохгүй гэж. Уул уурхайн салбарт татварын болон бусад бодлогын зохицуулалтыг хэр оновчтой бүрдүүлснээс байгалийн нөөцийг иргэн бүрт үр ашигтай хүртээж, богино хугацаанд хөгжлийн өндөрлөгт гарсан жишээ олон бий. Цөөн хэдэн хүнийг л баяжихыг дэмжээд нийт олноо бодохгүй бол Африкийн баялаг ихтэй ч ядуурсан орнуудын араас л орж, гашуун түүхийг нь давтана.
Байгалийн баялгаас төсөвт орох орлогын хэмжээг өсгөж, түүгээрээ нэмүү өртөг бүтээх салбарыг дэмжиж, эдийн засгаа хурдацтай хөгжүүлэхийг зорьж байгаа орнуудын авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээний нэг нь эрдэс бүтээгдэхүүний экспортод ногдуулж буй татвар юм.
Дэлхийн худалдааны байгууллагын 2012 оны тайлангаас үзэхэд Аргентин, Мали, Шри Ланк, Замби, Доминикан, Гвиней, БНХАУ, Өмнөд Африк, Кени, Вьетнам, гэх мэт олон улс ашигт малтмалын бүтээгдэхүүнд экспортын татвар ногдуулж байна.
Олон улсын туршлагаас харахад экспортын татварыг ашигт малтмалын нэр төрлөөс хамааруулан дунджаар 2-30 хувь байхаар ялгавартайгаар тогтоож.
Гэтэл монголын төр өнөөдөр ч нүүрс экспортлогч үндэсний хөрөнгөтнүүд, улстөрч эрхмүүдээс таван хувийн татвараа ч бүрэн авч дийлэхгүй л байгаа.
Тагнуулын байгууллагад олон жил ажиллахдаа голдуу ашигт малтмалын асуудал эрхэлж явсан гэх Т.Нямтайшир Ашигт малтмалын анхны хууль гарангуут л энд тэндхийн аль өөдтэй гэсэн ордын лицензийг хамж авчээ. Тэдгээрийн нэг нь Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын нутаг дахь Нарийн сухайтын нүүрсний орд байж. Энэ орд дээр анх 1971 онд геологич Д.Дашцэрэн, С.Жагар нар анх хайгуул хийж, нийтдээ 11 давхаргаас нүүрс илрүүлэн, доошоо 100 хүртэл метрт 125 сая тонн нөөцтэй гэж тогтоожээ. Ухаандаа, уг ордод төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийгдсэн гэсэн үг. Стратегийн ач холбогдолтой ордуудын жагсаалтыг баталсан УИХ-ын 2007 оны хоёрдугаар сарын 6-ны өдрийн 27 дугаар тогтоолд "Тогтвортой байдлын гэрээгээр үйл ажиллагаа нь зохицуулагдаж байгаа Төмөртэйн овооны цайрын орд, Нарийн сухайтын нүүрсний орд, Бороогийн алтны үндсэн ордын одоогийн ашиглаж байгаа нөхцлийг хэвээр хадгалах нь зүйтэй” гэж заасан нь Т.Нямтайширын хийсэн хуйвалдааны үр дүн байв.
Монголын толгой баян Т.Нямтайшир Өвөрмонгол найз Хө Чинхаутайгаа нэлээд хэдэн жилийн өмнөөс танилцаж, Монголын баялгийг урагш зөөх тооцоог далдуур хийж явж. Лиценз олголт эх адгаа алдтал замбараагүйтээгүй тэр жилүүдэд мань эр Нарийн сухайтын ордын лицензийг хэн нэгнээс булаах шахам авсан нь ч бас нарийн учиртай байж.
Ингээд Монгол-Хятадын хамтарсан "Чинхуа-Мак-Нарийн Сухайт” компаниа 2003 онд байгуулжээ. Эхний гурван жилд Нарийн сухайтын ордоос 2594.5 мянган тонн нүүрс Хятад руу ачиж. Энэ тоо дараагийн гурав гурван жилээр тооцоход өссөн үү гэхээс буураагүй.
Гэхдээ экспортыг нэмэгдүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан гэж хөөрцөглөх юм энд байхгүй. Учир нь одоогийн ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийг Сангийн сайд байхад тогтвортой байдлын гэрээ гэгчийг дэндүү хариуцлагагүй нөхцлөөр хийж дөнгөсөн. Нүүрсний борлуулалтын үнэ хэтэрхий бага, бүр тэг шахуу. Дэлхийн зах зээлийн үнэд хавьтах ч үгүй. Энэхүү ордын нүүрс нь бүхэлдээ чанарын өндөр түвшингийн буюу коксжих нүүрс гэдгээрээ онцлог юм. Гэтэл ийм нүүрсээ эрчим хүчний гэсэн ангиллаар гаалийн татвар гэх юмгүйгээр, зөвхөн 1500 төгрөгийн хураамжтайгаар хил давуулж байна. 2006 онд тухайн үеийн Түлш, эрчим хүчний яам нүүрсний экспортыг татвартай болгох, эрчим хүчний болон коксжих нүүрсний экспортын үнийг төрөөс тогтоож, энэ шаардлага биелсэн нөхцөлд зөвшөөрлийг олгох журмыг хэрэгжүүлэх бодлого барьж байв. Гэвч Б.Нямтайширийн туслахууд Хятад эзэдтэйгээ нийлэн лобидсоор бодлогыг тас цохиж дөнгөжээ. Мөн нүүрсийг авто тээврээр экспортлохыг хориглох бодлогыг ч нураасан. Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг одоо амаа барьж, хэлээ хазаж суугаа нь лавтай. Яагаад гэхээр түүний хар толгой дээр нүүрсний үнийн уналт бууж ирээд байна. Хятадууд манайхыг үнээр хэдийд нь яаж чагтлахаа сайн мэдэрч байгаа юм.
Өнөөдөр Нарийн сухайтын бүлэг ордыг дээрх "гэрээ” нэрийн дор "Мак”, "Чинхуа Мак”-аас гадна Саусгоби сэндс зэрэг компаниуд эзэмшиж байгаа. Зарим нь манай Засгийн газраас огт хамааралгүйгээр ажиллаад эхэлсэн. Тэдгээр нь энэхүү бүлэг ордыг таван хэсэг хуваачихаад байгаа.
Тэгээд Ургах нарангийн уурхай, Жаргах нарангийн уурхай, Овоот толгой хэмээн олон янзаар нэрлэсэн сурагтай. Одоо "Чинхау-Мак-Нарийн сухайт” компанийн ухаж зөөж байгаа гол хэсэгт нь нүүрсний нөөц үндсэндээ дуусч байгаа. Ийнхүү тэнд гадныхан жинхэнэ дураараа дургиж дунд чөмгөөрөө жиргэх шиг болж.
"Чинхуа МАК-Нарийн-Сухайт” компанийн Хятад удирдлага нь Өвөрмонголын Альша аймгийн Далайн Хөв хотод байрладаг. Монголын талын гүйцэтгэх захирлаар нь Н.Батболд гэдэг хүн байдаг гэх. Тэрбээр Ашигт малтмалын газарт ажиллаж байсан нэгэн.
Дээр нэр дурдсан эрхмүүдийн монголын бүх ард түмний баялаг болсон нүүрсийг урагш нь хэмжээ хязгааргүй ачуулсаар байгаа ч үнэхээр хөх инээд хүрмээр хариугүй жаахан татвар төлж баяжсаар л. Ер нь нүүрсээр баяжигсдаас "нүнжигтэй” татвар авах цаг хэдийнэ болжээ.
Д.Түвшин
Эх сурвалж: "Өглөөний сонин"
Нүүрсээр баяжигсдаас нүнжигтэй татвар авах ёстой
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой
URL:
Сэтгэгдлүүд:
Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Санал асуулга
Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
| Нью йоркын хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| BHP Billiton Ivanhoe Mines |
90.53 23.3 |
1.44 0.00 |
| Австралийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| General Mining Corp Aspire Mining Limited |
0.145 0.52 |
0.00 -0.02 |
| Лондонгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Petro Matd Limited polo Resources Limited |
123.5 5.4 |
0.00 0.02 |
| Хонконгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Mongolian Mining Corporation Mongolia Energy |
9.59 1.14 |
0.00 -0.06 |
| Торонтогийн хөрөнгийн бирж | ||
Шинэ бүтээл
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани
Бүх эрх хуулиар Copyright © 2013 - 2017 | Ord.mn Монголын Уул Уурхайн Мэдээллийн Үндэсний Портал
Вэб сайтыг Aureola
Вэб сайтыг Aureola
