Шивээ-Овоогийн нүүрсний ордыг түшиглэн эрчим хүчний цогцолбор байгуулах төслийн нэгжийг Засгийн газраас байгуулжээ. Тус бүтэц "Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн дэргэд байх бөгөөд мэргэжлийн удирдлага, арга зүйн зөвлөмжөөр Эрчим хүчний яам хангана. Шивээ-Овоо бол Монгол Улсын стратегийн ач холбогдол бүхий орд газар. 150 тэрбум тонн орчим хүрэн нүүрсний нөөцтэй. Тиймээс үүний зарим хэсгийг ашиглан эрчим хүч үйлдвэрлэгч, экспортлогч орон болно хэмээн Засгийн газар тооцож байна.

Энэ станцыг ашиглалтад оруулбал Монгол Улс эрчим хүчний гачааллаас гарна

Албан мэдээллээс харвал уг ордод эрчим хүчний экспортын "Шивээ Энержи” цогцолбор төслийг эхлүүлэх юм. Эрчим хүчний сайдын тушаалаар байгуулагдсан Ажлын хэсэг БНХАУ-ын талтай шаардлагатай уулзалтуудыг зохион байгуулсан. Тэрчлэн Монгол Улсын хууль, эрх зүйн орчин, Шивээ- Овоо ордын олборлолтын үйл ажиллагаа болон усны нөөцийн асуудлаар газар дээр нь очиж танилцуулжээ.

БНХАУ-ын талаас төслийн усан хангамж, нүүрсний уурхай, цахилгаан станцын урьдчилсан инженерийн төлөвлөгөө болон бусад судалгааг хийж үзээд жилд 34 сая тонн нүүрс олборлох хүчин чадалтай уурхай, 9240 МВт- ын дэвшилт технологи бүхий агаарын хөргөлттэй цахилгаан станц барих саналаа манайд илэрхийлсэн байна. Мөн найман сая киловатт хэмжээний цахилгаан дамжуулах 800 кВт-ын тогтмол гүйдэлтэй цахилгаан дамжуулах шугам бүхий цогцолбор барих нь хамгийн тохиромжтой гэжээ.

Шивээ-Овоогийн ордыг түшиглэн эрчим хүчний станц барих төсөл өнөөдөр яригдаж байгаа сэдэв биш. Монгол Улсын Засгийн газар 2005 онд БНХАУ-ын "Стэйт Грийд” корпорацтай уг ордод 4800 МВт-ын хүчин чадалтай цахилгаан станцыг барих, уг станцаас гарсан эрчим хүчнийг БНХАУ-д экспортлох талаар хэлэлцэж байсан билээ. Улмаар харилцан санамж бичгийг байгуулж байв. Анхны судалгаагаар таван тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт шаардлагатай гэсэн ТЭЗҮ-ийг боловсруулан, 2009 онд Монголын парламентаар батлуулж байв. Түүнээс хойшхи үе үеийн Засгийн газрууд уг төслийг хурдавчлуулах талаар ярьдаг байв. Харамсалтай нь ажил хэрэг бололгүй өнөөдрийг хүрсэн.

Хамгийн сүүлд Эрчим хүчний сайд асан М.Сономпил тус улсад айлчлах үеэрээ энэ асуудлыг сөхөж байсан. Гэхдээ ”Дахин нухацтай судалж үзнэ. Өнөөдөр Хятадын эрчим хүчний хэрэгцээ өөрчлөгдсөн шүү” гэх сануулгатай ирж байв. Өөрөөр хэлбэл монголчуудад цаг хугацаатай уралдаж асуудлаа түргэн шийдвэрлээрэй гэдэг үгийг хэлж байлаа.

Судлаачид 2020 он гэхэд БНХАУ-ын зүүн хойд дөрвөн мужид 20 мянган МВт эрчим хүчний нэмэлт хэрэгцээ бий болно хэмээн тооцдог. Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улсын жилийн хэрэгцээг 20 нугалах хэмжээ.

Харин энэ хэрэгцээг Хятадтай хил залгаа Монголын нүүрсний ордуудыг түшиглэн барьсан цахилгаан станцууд нөхөх боломж бий. Салбарын яамнаас өгсөн мэдээллээр Шивээ-Овоогийн нүүрсний ордоос цахилгаан дамжуулах шугам татан, импортлох замаар Хятадад дутагдаад буй эрчим хүчний нөөцийг нөхөхөөр зорьж байгаа аж.

Өнөөдөр Хятадын эрчим хүчний хэрэгцээ өөрчлөгдсөн шүү гэх сануулгатай ирж байв

Хамгийн чухал нь энэ станцыг ашиглалтад оруулбал монголчууд цахилгааны гачааллаас гарч, ОХУ-аас цахилгаан авах шаардлагагүй болох юм байна.

Хятадууд Монголоос түүхий нүүрс авах сонирхол нь оргилж байсан үе хэдийнэ дууссан. Түүхий нүүрсний хэрэглээнээс татгалзаж буй их гүрнүүдийн эгнээнд Хятад улс ч багтах болсон. Чухам энэ хандлага зөвхөн Монголын төдийгүй, Австралийн нүүрсний үнийг унагаад буй билээ.

Нүүрсний оронд ус, цөмийн, сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрүүдийг түлхүү ашиглаж, үлдсэнийг нь худалдаж авахаар зорьж буй Бээжингийн шинэ хэрэгцээг "Шивээ-Энержи” хангалцах бүрэн боломж байгааг салбарын яамныхан онцолж байна.

Б.Энхжаргал

Засгийн газрын мэдээ