20 дугаар зууны дунд үеэс эхэлсэн үйлдвэрлэлийг автоматжуулах үйл явц нь зөвхөн тухайн үйлдвэрийн тодорхой шугам дамжлагад нэвтэрч байсан бол технологийн шинэ хувьсгалын үед үйлдвэрлэлийн сүлжээнүүдийг бүхэлд нь хамрах төлөвтэй байна.

Гэхдээ аливаа зүйлд сөрөг тал гэж бий. Автоматжуулалтыг иж бүрнээр нэвтрүүлснээр үйлдвэрлэлд хүний оролцоо эрс багасах нь хөгжиж буй орнуудад маш сөргөөр нөлөөлөх юм. Эдгээр орнууд технологийн дутагдалтай байдлаа хямд ажиллах хүчнээр нөхсөөр ирсэн билээ. 4 дэх хувьсгалын эрин үед томоохон үйлдвэрүүд АНУ болон Европ тив рүү шилжсэнээр хөгжиж буй орнуудын үйлдвэрлэлийн чадавхи мэдэгдэхүйц буурах болно.  

Хөгжингүй орнууд Үйлдвэржилтийн 4 дэх хувьсгалын ашиг шимийг хамгийн ихээр хүртэхээр байна гэж UBS санхүүгийн үйлчилгээ үзүүлэгч фирмийн явуулсан судалгааны дүн харуулж байна. Эдгээр улс орнуудыг Сингапур, Швейцарь, Австрали гэсэн дарааллаар дурдаж болно. Өнөөгийн байдлаар дэлхийн "цахим эдийн засаг”-ийн ДНБ-ний 33 хувь нь АНУ-д ногддог аж.

Гэтэл хөгжиж буй орнууд сүүлийн хэдэн арван жилийн туршид хямд ажиллах хүч олонтой гэх давуу талаа ашиглан дэлхийн хөгжлийн түүчээ болж ирсэн бол Үйлдвэржилтийн 4 дэх хувьсгал ялснаар өрсөлдөх чадвараа хадгалж үлдэх найдвар тун багасна.Бага болон дунд мэргэжлийн хүмүүсийн хийдэг ажлыг автомат машинууд орлон гүйцэтгэх нь тодорхой болжээ. Технологийн үсрэнгүй хөгжил, ажлын байрны хомсдол нь капиталын болон хөдөлмөрийн орлогын зөрүүг улам бүр нэмэгдүүлснээр нийгэмд тэгш бус байдал үүснэ. Энэ бүхнээс хамгийн ихээр хожих хүмүүс бол шинэ технологи зохион бүтээгчид, хувьцаа эзэмшигчид болон хөрөнгө оруулагчид юм.

Ойрын 10 жилийн хугацаанд үйлдвэрлэлийг роботжуулах үйл явц дэлхий нийтийг хамарснаар олон сая хүн ажилгүй болж магадгүй нөхцөл байдал үүсээд байна. Давосын форумд зориулж бэлтгэсэн илтгэлд дурдсанаар, шинэ технологи хөгжсөнөөр ойрын 5 жилийн хугацаанд 7,1 сая ажлын байр цомхотгогдоно. Гэтэл бусад салбарт шинээр дөнгөж 2 сая хүн ажилтай болох төлөв харагдаж байна. Өнөөдөр дэлхий даяар 200 сая хүн ажилгүйчүүдийн эгнээнд байдаг гэсэн статистик тоо бий. Үүний сацуу ажил хөдөлмөр эрхэлж буй хүмүүсийн тал хувь нь өдөрт дөнгөж 2-хон долларын орлого олдог ба албан бус секторт ажилладаг гэнэ. Гэтэл байдал ийм хүнд үед дижитал хувьсгал дэгдэж, роботууд хаанчлах аваас дэлхий даяараа үймээн сандралд орох вий. Ганц жишээ татахад, жолоочгүй автомашины технологи нэвтэрснээр авто тээврийн компанийн менежер өндөр цалин авах боловч олон мянган жолооч нар ажилгүй болж, амьдрал ахуй нь хүнд байдалд орох нь.  

Ромын хамба Франциск-ийг төлөөлж Давост ирсэн Питер Терксон үг хэлэхдээ 3D хэвлэл, жолоочгүй автомашин нь олон сая хүнийг ажилгүй болгож болзошгүй гэдгийг урьдчилан анхаарууллаа. Хамбын үзэж байгаагаар бол "хүн төрөлхтөн технологийн дэвшлийг өөрсдөө хянаж удирдаж байх ёстой" гэнэ. АНУ-ын дэд Ерөнхийлөгч Жозеф Байден хэлэхдээ "технологийн хойноос хэт хөөцөлдсөнөөс хүн төрөлхтөн "зүрх сэтгэлгүй болж” магадгүй гэдгийг сануулжээ. Технологийн их хувьсгалын явцад нийгмийн дундаж давхаргынхныг хамгаалж хадгалж үлдэхийн тулд боловсролын салбарт хөрөнгө оруулахыг тэрбээр уриалсан байна. Үүнтэй холбоотойгоор Ж.Байден хэлэхдээ "улс орнууд боловсролын тогтолцоо, мэргэжилтэн бэлтгэх тогтолцоогоо яг одооноос эхлэн өөрчлөн шинэчлэх хэрэгтэй, шинээр ажлын байр бий болгохын тулд дэд бүтцээ шинэчлэх, татварын хууль тогтоомжоо шинэчлэн боловсруулах шаардлагатай” гэдгийг онцолсон байна.                          

Гэхдээ роботоос тэгтлээ их айх хэрэггүй гэж зарим шинжээчид үзэж байна. Өнөө үед олон улс орны эдийн засагт үйлчилгээний салбар давамгайлж байгаа учраас уг салбарыг роботжуулах нь маш төвөгтэй хэрэг. Өөрөөр хэлбэл, Швабын дэвшүүлсэн Үйлдвэржилтийн 4 дэх хувьсгалын тухай онол бол бодит байдлыг дэгсдүүлэн сүржигнэсэн хэрэг гэж шүүмжлэх хүмүүс ч байлаа.                                   

"Хиймэл оюун ухаан болон генийн инженерчлэлийн өсөн нэмэгдэж буй боломж нь тэдгээрийг бий болгосон хүмүүсийн хяналтаас нэгэнт гарна” гэж "Salesforce” гэдэг компанийн захирал Марк Бениофф ярьсан нь Холливүүдийн уран зөгнөлт киноны гол баатрын яриаг санагдуулна. Гэтэл үнэн хэрэгтээ бол түүний энэ үг бодит байдлыг урьдчилан харсан, биелэх магадлал маш өндөртэй таамаглал гэнэ. Тэрбээр "улс орон бүр Ирээдүйн асуудал хариуцсан сайдтай болох хэрэгтэй” гэж хэлсэн нь энэ жилийн Давосын чуулганы үеэр "брэнд үг” болон түгжээ.

Түүнээс гадна, Үйлдвэржилтийн 4 дэх хувьсгалын явцад генийн инженерчлэл түргэн хурдацтай хөгжих учраас хүний нас /120-150 нас/ уртсана, үүнтэй холбоотойгоор нийгэм-эдийн засгийн хүндрэлтэй асуудлууд үүсэх нь. 2015 оны сүүлчээр нийтлэгдсэн Дэлхийн Эрүүл мэндийн байгууллагын тайланд дурдсанаар бол, 2050 он гэхэд 60-аас дээш настай хүмүүсийн тоо 2 дахин нэмэгдэж 2 тэрбумд хүрэхээр байна. Ийм нөхцөл байдал нь дэлхийн эдийн засаг болоод нийгмийн халамжийн тогтолцоонд сөргөөр нөлөөлөх нь гарцаагүй.

Цахим мөнгө ба блокчейн технологи