- mram.gov.mn
- nea.gov.mn
- keestrackmongolia.mn
- erdenetmc.mn
- southgobi.mn
- mininginvestment.mn
- infomine.mn
- pam.gov.mn
- mn.mno.mn
- mmc.mn
- tsairt.mn
- energyresources.mn
- mongolgazar.mn
- monpolymet.mn
- international.mcs.mn
- erdenesmgl.mn
- tavantolgoi.mn
- mm.gov.mn
- tananimpex.mn
- investor.mn
- entree.mn
- mpi.mn
- absolutemining.mn
- adamasmining.mn
- uuluurhai.mn
- boroogold.mn
- sbt.mn
- ot.mn
- donbass.mn
- tanilgroup.mn
- baganuurmine.mn
- monmag.mn
- mining.mn
- cylpro.mn
- ewater.mn
- mera.mn
- digdog.mn
- guum.mn
- amc.mn
- miningmongolia.mn
- eitimongolia.mn
- mak.mn
- mongoliandiamondtool.mn
- lme.com
- altanrio.com
- bloomberg.com
- infomine.com
- sharyngol.com
- umamisf.com
- cengeolab.com
- noyonshish.com
- zamineservices.com
- tumurlug.e-darkhan.com
- mongolianminingjournal.com
- mnmining.net
Уул уурхай ба дэлхийн хөдөлгөөн
Юуны өмнө монголчууд бид эрт цагаас л байгалийн баялгаа олборлож амьдрал ахуйдаа хэрэглэж ирсэн байдаг. Өнөөдрөөс ялгаатай нь эзэн нь юмаа мэддэг байсан, түүнчлэн зохистой олборлолт буюу зөвхөн хэрэгцээндээ тохируулж, ирээдүй хойч үеэ бодож, байгаль эх дэлхийдээ ээлтэй байдлаар л олборлодог байсан байх.
Харин өнөөдөр байдал өөр. Зөвхөн ашгийн төлөө гэсэн хүмүүсийн гарт орсон уул уурхай гэгч нь сүүлийн хэдэн жил биднийг хэдэн хэсэгт хуваагаад амжсан билээ. Бодит материаллаг байдлаар ч тэр, оюун санааны хувьд ч тэр бид зөв, буруу, болно, болохгүй, үнэн, худлаа гэх мэтээр талцаж ирсэн. Гэтэл уул уурхай зөвхөн Монголд биш бусад орнуудад ямар байгаа, дэлхийн чиг хандлага ямар болж байгаа талаар бид авч хэлэлцэж үзэлүү.
Ер нь бол 2004 оноос хойш ерөнхий дүр зургийг харахад "УХ, ухаад бай” гэдэг үгээр илэрхийлэгдэж байсан салбар маань 2006 онд "сайн цагийн үр шим”, 2008 онд "үүнээс илүү сайн байна гэж байхгүй” хэмээн ашигтай ажиллагаатай, сайн явж байгаад 2011 оноос "тоглолт өөрчлөгдөж эхлэв” хэмээн байдал бишдэж эхэлсэн. Улмаар 2012 оноос "авцалдаагүй болж”, 2013 онд "итгэлийн хямрал” нүүрлэж, 2015 оныг "бээлийгээ тайлах цаг” хэмээн онцолж уурхайн салбар нилэнхүйдээ уналтанд оров.
Дэлхийн хэмжээнд хямрал нүүрлэж байх үед Монгол Улсын хэмжээнд өчүүхэн хэд гурван төгрөгнөөс болж бие биенээ хардах, энэ попуилистуудаас болж орох орлого маань буурлаа, хөрөнгө оруулагчдыг үргээлээ хэмээлцэн өөр хоорондоо муудалцсан явдал нь монголчууд бид оюун санааны эв нэгдэл хэр багатай байгааг харуулсан зүйл боллоо. Аливаа улс хүчтэй байхдаа энэ оюун санааны эв нэгдэл гэгчийн хувьд их хүчтэй байдаг нь түүхээс харагддаг. Бид ч мөн адил. Тиймдээ ч Монголын Нууц Товчоо нь Алунгоо эхийн эв санааны нэгдлийг өгүүлсэн 5 багц сумны түүхээр эхэлдэг нь учиртай байх.
Дэлхийн хэмжээнд нүүрэлсэн байгалийн баялгийн үнийн уналттай зохицож ажиллахын тулд уул уурхайн компаниуд юун түрүүнд зардлаа хэмнэх бодлого баримталсан нь 2014 онд зөв бодлого болох нь батлагдсан талаар "PWC Mine-2015” тайланд тусгагдсан байна. Дэлхийн хэмжээнд үнийн уналтанд орж байгаа нь богино хугацааны зүйл биш гэдгийг уул уурхайн топ 40 компани маш сайн мэдэж байгаа бөгөөд улмаар зардлаа хэмнэх бодлогыг тууштай баримтлах нь ухаалаг үйлдэл гэдгийг мэдэж байгаа талаар ч дурьдаад авна лээ. Тиймээс Монголчууд бид ч бие биенээ "уурхайчид” хэмээн доромжлолгүй аль болох ухаалаг алхмыг сонгож өөр хоорондоо эвийг хичээх нь зүйтэй.
Гэхдээ 2015 оныг уул уурхайн компаниудын хувьд санхүүгийн хувьд сайн жил байсан гэж дүгнэж байгаа юм байна. Магадгүй энэ нь ухаалаг арга хэмжээг шуурхай авч чадсантай нь холбоотой байх. Гэсэн хэдий ч төмөр, нүүрс, зэс гэсэн гурван түүхий эдийн хувьд нилээд хүнд жилүүд дараалж ирэх нь гэсэн төсөөлөл гарч байгаа тул бидний хувьд учиргүй нүүрсээ ухаад, зэсээ ухаад гаргаад байх нь ашиггүй байж магад. Тиймээс энэ цаг үед яах вэ гэдэг стратеги хэрэгтэй. Магадгүй бидэнд ашиггүй цаг хугацаанд түр олборлолтоо зогсоож өөр бусад үйлдвэрлэлээ хөгжүүлэх гэх мэт. Гэхдээ Оюутолгойгийн хувьд бид ийм шийдвэр гаргах эрхгүйгээр гэрээгээ хийсэн л дээ.
2014 оны байдлаар алт харьцангуй тогтвортой байгаа нь Оюутолгойн хөрөнгө оруулагч нарт ашигтай зүйл юм. Харин төмрийн хувьд маш хүнд жил байсан бөгөөд энэ нь ч цааш үргэлжлэх төлөвтэй байгаа тул монголчууд бид төмрийн олборлолтоо түр зогсоож сайн цагийг хүлээх гэх мэт тактикийн жинжтэй алхамуудыг хийж болох юм.
Харин газрын тосны хувьд ам.доллар чанга байгаа нь уурхайчдад ашигтай байхаар төлөвтэй байна хэмээн олон улсын шинжээчид үзэж байгаа тул бид бас энэ тал дээр бусдын хоол болчилгүй тохиромжтой бодлого баримтлах нь зүйтэй. Англичууд болон бусад барууны орнууд манайд энэ талын судалгаа, лоббийг их хийх хандлагатай болсонг бид сайн мэдэж байгаа гэвч бодлогын түвшинд ямар бодлого баримталж байгаа нь тодорхойгүй. Энэ мэт байгалийн баялгийн хувьд тус бүрт нь дүн шинжилгээ хийж цаг үедээ тохирсон бодлогыг гаргаж хэрэгжүүлж байх нь Монгол Улсад л ашигтай. Тиймээс өнөөдрөөс өвөр түрийндээ жийлцэлгүй ухаалаг арга замуудыг шинжилж ур ухаанаа уралдуулах нь зүйтэй.
Бидний хувьд бол бараг зах зээлийнхээ (Хятад гэхэд л 40-50% зах зээлийг эзэлдэг)хажууд байгаа гэдэг нь уг нь давуу тал боловч хөрөнгө оруулагчдад найр тавих нэрийдлээр өөрсдөө ухаалаг шийдвэр гаргах эрхгүй болсон зэргээс харахад төр засаг маань ард түмнээ шударгаар төлөөлж Монгол Улсын эрх ашгийн төлөө ажиллаж чадаагүй мэт харагдаж байгаа юм. Гэвч ганц хоёр алдаан дээрээсээ суралцаад цааш эв найртайгаар алхаж чадах нь л гол асуудал болоод байна.
Уул уурхайн салбарын энэ цаг үетэй давхцаж орон орны Засгийн газрууд уул уурхайн ашгаасаа илүү ихийг өөртөө шингээх бодлого баримталж улмаар "байгалийн нөөцийн национализм” хэмээх хөдөлгөөн хүчтэй өрнөж эхэлсэн бөгөөд Индонезэд гэхэд "дотоодод үлдэх мандаттай ашиг тус” гэсэн санаачлага гарсан байлаа. Энэ нь Монголыг ч тойроогүй.
Харин бид үүнийг дэлхийн хэмжээнд ойлгож чадалгүй Засгийн газар нь ард түмнээ буруутгах, эрх мэдэлтнүүд нь эх орончдоо буруутгах зэрэг дотоод зөрчил үүсгэж байгаа нь нэг төрлийн бидний дархлааг харуулсан үйлдэл болсон. Бид цаашид ухаалаг шийдвэр гаргаж байхын тулд дархлаагаа сайжруулах нь нэн тэргүүний ажил гэдэг нь харагдаж байгаа бөгөөд үүнийг хийхэд оюун санааны эв нэгдэл хамгаас чухал болно. Энэ хүрээнд Хятад гэхэд л нүүрсний салбараа хамгаалах хэд хэдэн ажлуудыг хийгээд амжсан байдаг.
Ер нь бусад орны Засгийн газрууд байгалийнхаа баялгаас орж ирэх ашгаа нэмэгдүүлэхэд ямар арга хэмжээг түлхүү авсан байдаг гэхээр татвараа нэмэгдүүлсэн, роялтийн хэмжээг нэмэгдүүлсэн, дотоодод нэмүү өртөг бий болгох үйлдвэрлэл шаардах, экспортлохоос өмнө ашиг тусыг нутагтаа шингээх, экспортод хязгаарлалт тавих, түүхий эдийн экспортын албан татварыг нэмэгдүүлэх, гадаадын хувь, эзэмшлийг хязгаарлах зэрэг алхамууд байна. Энэ бүх арга хэмжээнүүдийг авч буйн гол учир шалтгаан нь байгалийн баялгаасаа улс эх орныхоо хөгжлийг, иргэдийнхээ аж амьдралыг тэтгэх гэсэн Засгийн газруудын зорилго юм.
Монгол Улсад л зарим "эх орончдоос” болж Оюутолгой зогсчих гээд байгаа мэт бидэнд ойлгуулаад, биднийг өөр хооронд нь муудалцуулаад байсан болохоос биш дэлхий дахинаа энэ хөдөлгөөн хүчтэй өрнөж байсан билээ. Хэд хэдэн орны жишээг дурдъя:
Чили улс: сүүлийн хэдэн жил байгаль орчны маш хүчтэй хууль эрх зүйн зохицуулалт хийж уул уурхайн компаниудыг хүчилж эхэлсэн. 2013 онд байгаль орчны болон хууль эрх зүйн зөрчил гаргасан хэмээн алтны уурхайн Паскуа-Лама төслийг хүртэл зогсоох арга хэмжээ авсан.
Замба улс: уул уурхайд хамааралтай татварын өөрчлөлт шинэчлэл хийсэн. Замба улс нь ил уурхайн роялти буюу АМНАТ-ын хувийг 6-с 20% болгож өсгөсөн, харин далд уурхайн роялтийг 6-с 8% болгож өсгөсөн. Компанийн татвар 30%, ашгийн татвар 30% гэх мэт эрс өөрчлөлтүүдийг хийсэн.
Индонез улс: 2014 оны 1 дүгээр сараас боловсруулаагүй байгалийн нөөцийг экспортлохыг хориглосон. Энэ нь дотоодын хүчин чадлаа нэмэх мөн нэмүү өртөг бүхий бүтээгдэхүүн бий болгох гэсэн зорилготой. Монгол Улс: Оюутолойн далд уурхайн ажил түр зогсож Засгийн газартай хэлэлцээрт орсон.
Харин Австрали улс гэнэтийн ашгийн татвараа 40% байлгаж байгаад 2014 оны 9 дүгээр сараас 22.5% болгож бууруулсан нь магадгүй уул уурхайн эд ашигтай байх үед ашгаа сайн аваад буурах үед нь ор тас үгүй хийлгүй бууруулж байгаа нь нэг талаараа уурхайчдыг дэмжээд байгаа мэт, нөгөө талаараа улс эх орноо тэтгэсэн хэвээр байх тэр ухаалаг замыг сонгосон харагдаж байна. Тэгээд ч уул уурхайд ажилдаг хүмүүс нь цалин өндөр авдаг тул монголчууд шиг монгол гэдгээрээ ялгаварлан гадуурхагдаж 13-28 дахин бага цалин авахгүй л дээ.
Цаашид уурхайн компаниудын анхаарлаа хандуулж буй чиглэлүүд нь:
• Зардлаа бууруулах
• Хятад болон БРИКС орнуудын эрэлт хэрэгцээ нь өсөх
• Улс орнууд дотоодын татвараа нэмэгдүүлж, байгаль орчны хууль эрх зүйн зохицуулалтаа чангаруулж, экспортоо хязгаарлах бодлого баримтлах болсонтой холбогдуулж бэрхшээлтэй тулгарах
Ерөнхий дүр зургийг харахад уурхайн компаниуд ашигтай ажиллахын тулд байгалийн нөөцийг маш ихээр олборлох бодлого баримталж байгаа харин баялгийн эзэд болсон бидний хувьд бол дэлхийн зах зээл дээр үнэ нь унасан байгалийн нөөцийн олборлолтыг түр зогсоож, үнэ нь ахин сэргэх үед дахин олборлож эхлэх гэсэн бодлого баримтлах нь чухал юм. Гэвч хөрөнгө оруулагчидтай хийсэн зарим гэрээний дагуу бол бид тийм шийдвэр гаргах эрхгүй "эзэд” билээ.
Товчхондоо дүгнэвэл байгалийн нөөцийн үнийн хэлбэлзэл ихтэй, Засгийн газар болон хувьцаа эзэмшигчдийн зүгээс дарамт шахалт ихтэй байх он жилүүд айсуйн дээр уул уурхайн компаниуд зөвхөн ашгаа бодож ажилладаг зэргийг бодолцож тэдний зүгээс ямар авир зан, бодлого гарах нь тодорхой байгаа цаг үед монголчууд бид илүү ухаалаг байж хоорондоо эв найрамдалтай байж аль болох ухаалаг шийдвэрийг цаг үед нь тааруулж гаргаж байхыг өнөөдөр биднээс шаардаж байна.
Сайнхүүгийн Гантуяа
2016 оны 4 дүгээр сар 10
Уул уурхай ба дэлхийн хөдөлгөөн
Та Like дарж уул уурхайн мэдээллийг өдөр болгон facebook-ээр дамжуулан авах боломжтой
URL:
Сэтгэгдлүүд:
Сэтгэгдэл нэмэх
Шинэ мэдээ
Санал асуулга
Тавантолгойн хувьцааг иргэдэд бэлнээр тараах нь зөв үү?
Ханшийн мэдээ
Гадаад хувьцаа
| Нью йоркын хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| BHP Billiton Ivanhoe Mines |
90.53 23.3 |
1.44 0.00 |
| Австралийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| General Mining Corp Aspire Mining Limited |
0.145 0.52 |
0.00 -0.02 |
| Лондонгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Petro Matd Limited polo Resources Limited |
123.5 5.4 |
0.00 0.02 |
| Хонконгийн хөрөнгийн бирж | ||
| Нэр | Хаалт | Өөрчлөлт |
| Mongolian Mining Corporation Mongolia Energy |
9.59 1.14 |
0.00 -0.06 |
| Торонтогийн хөрөнгийн бирж | ||
Шинэ бүтээл
Металлын ханшийн мэдээ
Нүүрсний ханшийн мэдээ
Уул уурхайн ТОП 25 компани
Бүх эрх хуулиар Copyright © 2013 - 2017 | Ord.mn Монголын Уул Уурхайн Мэдээллийн Үндэсний Портал
Вэб сайтыг Aureola
Вэб сайтыг Aureola
