Тус улсын Үндэсний аюулгүй байдлын агентлаг (МЗА)-ийнхан бусад улс орны лидерүүдийг тагнаж, чагнасан гэх шуугиан нэг хэсэг хүчээ авсан билээ. Хамгийн сүүлд ил болсон мэдээллээр Америкийн өндөр албаны түшмэл гадаад зиндаа нэгтнүүдийнхээ гар утасны дуГаарыг уг агентлагт өгч байв. Зөвхөн нэг америк түшмэл гэхэд л NSA-д 200 хүний гар утасны дугаар шилжүүлж өгсний дотор дэлхийн улс орнуудын гурван лидерийн утас байсан нь "Guardian"-д нийтлэгдсэн NSA-гийн дотоод нууц баримт материалаас харагдаж буй.

Германы канцлер Ангела Меркелийн утсыг олон жилийн өмнөөс тагнаж байсан нь ил болж, Берлин хилэгнэхэд Цагаан ордны төлөөлөгч Жей Карни тайлбар өгөхөөс татгалзаад өнгөрчээ. Саяхан л манай өмнөд хөршийг интернетийн мэдээллийг хянадаг, тагнадаг хэмээн буруутгаж асан Вашингтоны засаг захиргааны хоёр нүүр, NSA-гийн бусармаг үйл ажиллагаанд дэлхий нийт ихэд зэвүүцсэн нь тодорхой.

'Америк терроризмын эсрэг тэмцэхийн тулд үүнийг хийсэн гэж хэлье гээд ч хэлж чадахгүй байдалд оржээ. Тэд үргэлж үндэсний ашиг сонирхлоо бүхний түрүүнд тавьж ирсэн. Олон улсын эрх, хэм хэмжээ дараа нь яригддаг. Тэдэнд ёс зүй гэж байхгүй" хэмээн Америк, Канадын судалгааны хүрээлэнгийн орлогч захирал Павел Золетарев ярилаа.

Өнөөгийн техник, технологийн дэвшлийн ачаар Америкийн тусгай албад банкны ямар ч данс,хувийн цахим хуудас, харилцаа, утасны яриа, нийгмийн сүлжээн дэх харилцан ярианд төвөггүй нэвтрэх болжээ. NSA үүнийг улс төрийн болон эдийн засгийн ашгийн төлөө хийдэг бололтой. Тус агентлаг дан ганц улсын төлөө бус мөн хувийн, компанийн захиалгаар үйлдвэрлэл, бизнесийн тагнуул хийдэг гэж гадаадын хэвлэлүүдэд бичсэн юм.

Францын парламентын хуулийн хорооны дарга Жан Жак Урво "Le Monde" сонинд өгсөн ярилцлагадаа "NSA-гийн жилийн төсөв 75 тэрбум доллар. Тэнд 110 мянган хүн ажилладаг. Шууд бусаар хамтран ажиллагсдын тоо бүр ч олон" гэж онцолсон нь бий.Америкийн тарнуулын төв газрын экс ажилтан Эдвард Сноудений задруулсан нууц материалаас ямар дүгнэлт хийж болох вэ? Тус улсын харгис бодлого Америкийн иргэншсэн нийгмийн байдлыг эргэлзээнд оруулж буй. Нэгдсэн улс холбоотнуудынхаа итгэлийг ихээхэн алдлаа.

Европын холбоо терроризмын санхүүжилтийн арга хэлбэрийг мөрдөх талаар Америктай хийсэн тохиролцоогоо цуцалж магадгүй болов. Мөн зорчигчдын талаарх мэдээллийг солилцохоос татгалзаж, чөлөөт худалдааны хоёр талын гэрээг зогсоохыг Евро парламентын депутатууд шаарджээ.

Тэгээд юу болох вэ? Дэлхий нийт Америкийг зэмлэж, ганцаардуулахыг оролдох уу? Энэ талаар Оросын холбооны аюулгүйн албаны чөлөөнд гарсан хошууч генерал Евгений Лобачев "Европууд нэг хэсэг сүржигнэж байгаад тайвширна гэж бодож байна. Тэдэнд Америкийн өөдөөс сөргүүлж тавих юм байхгүй. Ямар нэг юмаар наймаалалцаад дуусна. Мөнгө, эдийн засгийн харилцаанд хууртаад өнгөрнө" гэж ярив.

Дээрх шуугиан, маргаан холбоотнуудын харилцаанд нөлөөлөхгүй хэмээн тоймчид, ажиглагчид үзжээ. Харин мэдээлэл зүйн салбарт олон улсын шинэ эрх зүй гарч ирэх нь тодорхой. Нэгдсэн улс интернэт дэх ноёрхлоо алдахгүйн тулд ийм бичиг баримт боловсруулахыг эсэргүүцсээр ирсэн юм. Гэвч ингэж "том баригдсан"-ы дараа интернэт, мэдээлэл зүйн салбарт шинэ эрх зүй боловсруулахад буулт хийхээс өөр аргагуй болж байгаа аж.

Дэлхий даяар Америкийн тагналтын эсрэг арга хэмжээ аль хэдийнэ авч эхэлсэн юм. Онлайн хайлт, интернэт худалдааны 80 хувь нь америкуудын хяналтад байдаг Бразилд энэ тухай хамгийн их ярих болов. Тэд үндэснийхэрэглэгчдийн мэдээллийг дотоодын сервер руү шилжүулэх, Европ руу далай доогуур кабелиэ татах, өөрсдийн хиймэл дагуулыг харилцаа холбоондоо ашиглах бодолтой байна. Мөн өөрсдийн төлбөрийн систем, программ хангамж, цахим шууданг бий болгож, NSA-тай хамтран ажилладаг хэмээн дурдагдсан РасеЬоок, Соод1е зэрэг Америкийн нийгмийн сулжээг хэрэглэхээс татгалзах ёстой гэж үзэж байгаа юм.

Нэгдсэн улсын интернэт дэх ноёрхол Олон улсын цахим харилцаа холбооны байгууллагын дүрмээр "дархлагдсан" байдаг. Энэ холбооны дурмээр олон улсын интернэтийг зохицуулах бурэн эрхийг Калифорнид төвтэй ICAAN (Internet Corprotation for Assigned Names and Numbers) компанид өгсөн байдаг аж.

Үнэндээ энэ нь ямар ч компани биш, интернет уйлчилгээн дэх хяналтыг Америкийн заегийн газарт гэрээгээр шилжуүлж өгсөн нэг агентлаг юм. Олон улсын цахим харилцаа холбооны байгууллагын 192 гишүуний талаас илүү саналаар энэ ноёрхлыг цуцлах боломжтой ч тус улс эл оролдлогыг амжилттай сөрж зогссоор ирсэн билээ.