Лиценз шүдний өвчин болох нь

Д.Үүрийнтуяа: Хэд хэдэн асуудлыг ЗГ-т өгч шийдвэрлүүлнэ

Таван жил олгогдолгүй хүлээгдээд байсан хайгуулын лиценз хүсэгчдийн өргөдлийг Ашигт малтмалын газар/АМГ/-аас өнгөрсөн нэгдүгээр сарын 26-наас олгож эхэлсэн. Лиценз олголт анх олгодож эхэлсэн цагаас л багагүй маргаан, маапаан, гомдол дагуулсаар ирсэн. Эдгээр хүндрэлүүдийн талаар болон лиценз олголтын явцын талаар АМГ-ын дарга Д.Үүрийнтуяатай ярилцлаа.

-Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газраас "Лиценз хүсэгчдийн өргөдлийн дугаарыг олгохдоо хууль зөрчиж байна. Түр хугацаанд зогсоож магадгүй” гэж мэдээлсэн. Одоо лицензийн дугаар олгох өргөдлийг тараах ажил хэвийн үргэлжилж байгаа юу?

-Хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүссэн өргөдлийн дугаарыг өнгөрсөн нэгдүгээр сарын 26-ны өдрөөс олгож эхэлсэн. Энэ хугацаанд нийт 742 аж ахуйн нэгж АМГ-т бүртгүүлснээс 676 аж ахуйн нэгж VPN төхөөрөмж авсан байна. Мөн энэ сарын 13-ны байдлаар 268 нь системд нэвтрэх эрхээ сунгуулан цахим хэлбэрээр өргөдлийн дугаар олгох ажиллагаанд оролцсон. Энэ хугацаанд цахим хэлбэрээр нийт 600 өргөдлийн дугаар олгосон. Үүнээс 407 өргөдлийг хүлээн авч шүүлт хийсэн байна. Үлдсэн 193 цахим дугаар авсан аж ахуйн нэгжүүд цагтаа ирж өргөдлөө гаргаагүй байна.

-Хэдэн газарт лиценз олгосон бэ?

-Дээрх 407 өргөдлийг хүлээн авч хянан үзээд одоогоор 24 тусгай зөвшөөрлийг олгоод байна.  Мөн 219 өргөдөл гаргасан талбайд хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох боломжтой тул Засаг даргын санал авахаар мэдэгдэл хүргүүлсэн. Үүнээс гадна 78 талбайд санал авах мэдэгдэл хүргүүлэхээр АМГ-ын Кадастрын хэлтэст хянагдаж байна.

Манай кадастрын хэлстээс тухайн өргөдөлд
"боломжтой” гэж шийдвэр гаргасан ч аймаг,
орон нутгийн удирдлагууд татгалзсан
хариу ирүүлэх нь цөөнгүй байна

-Талбайн хэмжээ зөрчилтэй гэх шалтгаанаар цөөнгүй аж ахуй нэгжид тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан гэсэн үү?

-Талбайн хэлбэр хэмжээ хуулийн шаардлага хангаагүй, мөн өмнөх өргөдлийн талбайтай давхцалтай шалтгаанаар 68 аж ахуй нэгжид хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан.

-ШӨХТГ-ын улсын байцаагчид "АМГ нь ямар нэгэн хуулийн зохицуулалтгүйгээр аж ахуй нэгжүүдэд төхөөрөмж 280 мянган төгрөгөөр, цахим системд нэвтрэх эрхийг 500 мянгаас хоёр сая төгрөгөөр худалдсан. Дээрх төлбөрийг хураан авах эрх олгосон хүчин төгөлдөр шийдвэр буюу эрх зүйн үндэслэл байхгүй” гэж мэдэгдсэн. Хууль зөрчсөн асуудал байгаа юу. Дээрх албан бичгийн хариуг өгсөн үү?

-Тэр дүгнэлтэд бид албан ёсны хариу өгсөн. ШӨХТГ-аас үйлчилгээний хөлс тогтоосныг шударга бус байна гэж үзсэн юм билээ. Гэвч Загсийн газрын болон Үнсэний аюулгүй байдлын хэд хэдэн удаагийн хуралдаанаас үйлчилгээний хөлсийг шийдвэрлэж тогтоосон.  Мөн хуралдаануудаас өгсөн шийдвэрийн дагуу Уул уурхайн сайд тушаал гаргаж, гаргасан тушаалыг Хууль зүйн яаманд бүртгүүлсэн. Тиймээс энэ бол хууль зөрчсөн асуудал байхгүй, хүчин төгөлдөр эрх зүйн акт гэх тайлбараа өгөөд байгаа.

Баруун талаасаа үүцээ өгөөд дуусч байна гэх яриа гараад байгаа.Мэдээж ирээдүйтэй, хуримтлалтай байж болох газарт өргөдөл гаргагчдын өрсөлдөөн илүү  байгаа. Бүгдэнд нь өгөх боломжгүй шүү дээ.  Хэн хамгийн түрүүнд бүртгүүлж ирнэ тэр хүнд л дугаарыг өгч байна.

-Дээрх асуудлаас гадна лиценз олгосон цагаас эхлэн цахим дугаар олголтод багагүй маргаан, асуудал үүссэн.  Систем дээр алдаа ч гарсан. Мөн 40-хөн секундэд 120 аж ахуй нэгжийг бүртгэн авч байгааг боломжгүй гэж лиценз хүсэгчид харж, гомдолтой байгаагаа илэрхийлж байна.

-Хайгуулын тусгай зөвшөөрлийн олголт эхлэх үед шинэ  програмттай холбоотойгоор хэд хэдэн удаа асуудал гарсан. Тухайн үед нь асуудлуудыг бид шийдээд явж байна. Одоо бол шийдвэрлэж болмооргүй, хүлээгдсэн гомдол алга.

-Аймаг, орон нутгийн удирдлагууд лиценз хүсэгчдэд татгалзсан хариу ирүүлж байгаагаас мөн багагүй хүндрэл үүсээд байгаа юм байна. Орон нутгийн удирдлага татгалзсан тохиолдолд хэрхэн шийдвэрлэх вэ?

-Манай кадастрын хэлстээс тухайн өргөдөлд "боломжтой” гэж шийдвэр гаргасан ч аймаг, орон нутгийн удирдлагууд татгалзсан хариу ирүүлэх нь цөөнгүй байна. 

Өнгөрсөн даваа/03.16/ гаригийн Засгийн газрын хуралдаанд энэ асуудлыг танилцуулсан байгаа. Хуулинд заасан үндэслэлээр л татгалзаагүй бол угтаа дэмжсэн хүсэлт ирүүлэх учиртай юм. Гэтэл "бэлчээр газар, тусгай хэрэгцээнд авах гэж байгаа, авцан байгаа” гэх шалтгаанаар татгалзсан хариу ирүүлж байна.

Энэ асуудлыг мөн Засгийн газарт өгч, яамдуудаас санал авах шатанд явж байна.

-Одоогоор нутгийн баруун хэсэгт хайгуулын лиценз олгож байна. Мөн одоо олгож байгаа баруун хэсэгт ихэнх үүц газрууд байгаа гэлцэж байна. Энэ үнэн үү?

-Баруун талаасаа үүцээ өгөөд дуусч байна гэх яриа гараад байгаа. Мэдээж ирээдүйтэй, хуримтлалтай байж болох газарт өргөдөл гаргагчдын өрсөлдөөн илүү  байгаа. Бүгдэнд нь өгөх боломжгүй шүү дээ. Хэн хамгийн түрүүнд бүртгүүлж ирнэ тэр хүнд л дугаарыг өгч байна.

-Хэзээнээс зүүн тийш өгч эхлэх вэ?

-Зүүн тал руу өгч эхлэхдээ нутгийн баруун талын өргөдөл олголтын явцыг  харна.  Долоо хоног болгонд 120 дугаар олгоод, тасралтгүй ажиллаж байгаа болохоор багагүй ачаалалтай байна. Тиймээс эхний ээлжинд ачааллаа буурсны дараа зүүн тийшээ олгож эхлэх бодолтой байна. Энэ асуудлыг Засгийн газарт хүсэлт гарган шийдвэрлүүлж, яамнаас чиглэл өгсний дараа шийдэх болно.

-Шүүхийн шийдвэрээр цуцлагдсан 106 лиценз олголт ямар шатанд явна вэ?

-Засгийн газрын 2014 оны долдугаар сарын 04-ний өдрийн 216 дугаар тогтоолоор "Шүүхийн шийдвэрээр тусгай зөвшөөрөл нь хүчингүй болсон ашигт малтмалын хайгуулын болон ашиглалтын 106 талбайд тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалтын журам”-ыг баталсан. Уг журмын дагуу өнгөрсөн оны наймдугаар сарын 21-ний өдрөөс өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд зургаан удаагийн  сонгон шалгаруулалтыг амжилттай зохион байгууллаа. Сонгон шалгаруулалт явуулах боломжтой гэж үзэж байгаа 88 талбайн давхцалгүй 45 талбайгаас 39 талбайд, давхцалтай 43 талбайгаас 11 талбайн давхцалыг нь арилгуулан  босго үнийг баталгаажуулан нийт 50 талбайд сонгон шалгаруулалтыг зарлан явуулж байна. Сонгон шалгаруулалтын дүнд 29 (11 нь талбайн тусгай зөвшөөрөл олгох ажил одоо явагдаж байгаа) талбайд шинээр хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгосон бөгөөд үүнээс 24 талбайд өмнө нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшиж байсан аж ахуйн нэгжүүд шалгарсан байна.

-Зарим шаардлага хангаагүй гэх талбайг өргөдлийн журмаар олгох талбайд шилжүүлсэн гэсэн. Энэ талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Чойдог худаг, Могойт, Амгалант, Бүрэгийн хангай, Хавцгайт, Асгат, Шинэбулаг, Хажуугийн айраг гэсэн  нэр бүхий найман талбайд огт санал ирүүлээгүй, ирүүлсэн санал нь "үнэлгээний баримт бичиг”-т заасан  шаардлага хангаагүй. Иймээс  Ашигт малтмалын тухайн хуулийн 18, 19 дүгээр зүйлд заасны дагуу өргөдлийн журмаар олгох талбайд шилжүүлээд байна.

-Сонго шалгаруулалтын журмаар хэд хэдэн газарт сонгон шалгаруулалт зарлаад байгаа гэсэн. Энэ талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгнө үү?

-Тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалтыг зохион байгуулах бэлтгэл ажлын хүрээнд эхний 29 талбайд орон нутгийн удирдлагаас санал авахаар албан тоотыг хүргүүлсэн. Эдгээр 29 талбай нь Баян-Өлгий, Говь-Алтай, Өмнөговь, Ховд, Төв, Увс, Хэнтий, Завхан, Дорноговь зэрэг нийт 9 аймгийн 195840 га газар нутгийг хамарч байгаа юм. Өнөөдрийн байдлаар орон нутгийн засаг дарга нараас дэмжсэн санал ирүүлсэн дараах найман талбайд хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалт зарлаж байна. Үүнд:

• Увс аймгийн Наранбулаг, Өлгий сумдын нутаг 10033.55 га бүхий Баруун хавцал нэртэй талбайд

• Баян-Өлгий аймгийн Дэлүүн сумын нутаг 4903.59 га бүхий Чигэртэй-1 нэртэй талбайд

• Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл, Улаанхус сумдын нутаг 6438.75 га бүхий Алтайн нэртэй талбайд

• Баян-Өлгий аймгийн Толбо сумын нутаг 2393.76 га бүхий Хотгор нэртэй талбайд

• Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур сумын нутаг 2994.04 га бүхий     Бахлайн нуруу нэртэй талбайд

• Ховд аймгийн Дарви сумын нутаг 1981.15 га бүхий Бумбатын алаг нэртэй талбайд

• Ховд аймгийн Булган Үенч сумдын нутаг 7040.75 га бүхий Улаан дэл  нэртэй талбайд

• Дорноговь аймгийн Алтанширээ сумын нутаг 4811.56 га бүхий Энгэр толгод нэртэй талбайд сонгон шалгаруулалт зарласан.

Сонгон шалгаруулалт зарласан талбайн босго үнэ болон бусад мэдээллийг Ашигт малтмалын газрын  цахим хуудсанаас (www.mram.gov.mn) болон Ашигт малтмалын газраас авч болно. Үнэлгээний баримт бичгийн иж бүрдлийг эргэн төлөгдөхгүй нөхцөлөөр үйлчилгээний хураамж болох 250 мянган төгрөгөөр худалдан авна гэдгийг онцлох нь зүйтэй болов уу.

Ярилцсанд баярлалаа.