Газрын тосны үнэ он гарсаар оргил үедээ ирлээ. Нэгдүгээр сард хамгийн доод түвшинд хүрснээсээ хойш өдгөө 80 орчим хувиар өсөөд байгаа уг түүхий эдийн үнийн хандлага цаашид үргэлжлэх, эсэх нь арилжаачдыг талцуулав.

Олон улсын бенчмарк болох Brent болон WTI газрын тосны үнэ огцом сэргээд байгаа энэ үед таван хүчин зүйл цаашдын өөрчлөлтийг тодорхойлох болно.

НИГЕРИ БОЛОН ОПЕК- ИЙН ОРНУУДЫН ТӨСВИЙН АЛДАГДАЛТАЙ ОЛБОРЛОГЧИД

Газрын тосны үнийн хамгийн сүүлийн үеийн өсөлт бол Африкийн хамгийн том олборлогч байсан Нигерийн газрын тосны нийлүүлэлт сүүлийн 20 гаруй жилийн хамгийн доод түвшинд хүрч багассантай холбоотой.

Нигер мөрний бэлчирт орших газрын тосны байгууламж руу зандалчид халдсанаар ОПЕК-ийн гишүүн орнуудын газрын тосны гарц өдөрт 1.4 сая баррелиар хорогдов. Ингэснээр хамгийн сүүлд хүрсэн дээд хэмжээнээсээ 40 орчим хувиар багасаад байна. Мөн үймээн самуун цаашид ч үргэлжлэх вий гэсэн айдсыг ноцоов.

Ливийн газрын тосны гарц ч сайнгүй байгаа бол Венесуэлийн Ерөнхийлөгч Николас Мадуро улсдаа 60 хоногийн хугацаатай онц байдал зарлаад байна. НИЙЛҮҮЛЭЛТ ТАСАЛДАВ Газрын тосны гарц багасахад зөвхөн ОПЕК-ийн орнуудын байдал нөлөөлөөд байгаа хэрэг биш. Канадын Альберта мужид гарсан түймрийн уршгаар Канадын газрын тосны олборлолтын тавны нэг хэсэг хорогдсоноор уг түүхий эдийн нийлүүлэлт дэлхийн зах зээл дээр өдөрт нэг сая баррелиар тасалдаад байна.

Түүнчлэн газрын тосны үнэ бага байгаа нь нийлүүлэлтийн хэмжээнд сөргөөр нөлөөлж буй. Үнэ унахаас өмнө ихээхэн хэмжээгээр илүүдэл үүсгэж байсан АНУ-ын олборлолт 13 сарын өмнөх оргил үе болох 9.7 сая баррель өдрийн хэмжээнээсээ 500 мянгаар багасаад буй.

Түүнчлэн ОПЕК-ийн сар тутмын тайланд мэдээлснээр газрын тосны хамгийн том худалдан авагч болох Хятад улсын эрэлт энэ жил гурав гаруй хувиар буюу өдөрт 140 мянган баррелиэр буурчээ. Шинжээчдийн үзэж буйгаар дэлхийн зах зээл дээр газрын тосны хангамж өдөрт гурван сая баррелиэр тасалдаж буй бөгөөд энэ нь сүүлийн хоёр жилд болж байгаагүй хомсдолд тун дөхсөний дохио юм.

САУДЫН АРАБ

ОПЕК-ийн нөлөө бүхий "эзэн” олборлолтоо нэмэгдүүлэх үү? Үүний хариулт дунд хугацаанд газрын тосны зах зээлийн төлөвийг шинжих шалтгаан болов уу. Энэ сард нас өндөр болсон Газрын тосны сайд Али аль Наимиг огцруулснаас хойш тус улсын угсаа залгамжлах хоёрдугаар ханхүү Мохаммед ибн Салман салбарыг бүхэлд нь хянах болсон. Арилжаачид тус салбарт үнэ өсөх ямар нэг шинж тэмдэг ажиглагдах вий хэмээн тэвдэн ажиглаж байна.

Олборлолтынхоо хэмжээг үлэмж нэмэгдүүлэх бололцоотой цорын ганц улс болох Саудын Араб хямд өртөг бүхий олборлогчид бүтээгдэхүүнээ хамгийн их нэмэгдүүлэх хэрэгтэй хэмээн үзэж буй билээ. Тус улс 2014 оны эцэст өдөр олборлох 9.6 сая баррель хэмжээгээ өнгөрсөн зургадугаар сард 10.6 сая болгож нэмэгдүүлсэн. Гэвч үүнээс хойш олборлолтын хэмжээ тогтмолжив. 2015 оны наймдугаар сараас хойш олборлолтын хэмжээ нь бага зэрэг хэлбэлзэж, өдөрт дунджаар 10.2 сая баррелиар хэмжигдэж байна.

Шинээр томилогдсон Газрын тосны сайд Халид аль-Фалих салбарын бодлогод тогтвортой байдлыг чухалчлахаа амласан. Гэхдээ өндөр эрэлтийг хангахын тулд Саудын Араб улс нэмэлт хүчин чадлаа хамгийн дээд хэмжээгээр нь ашиглах боломжтой гэдгийг онцолсон.

АМЕРИКИЙН ЗАНАР

2017 он гэхэд АНУ-ын газрын тосны гарц өдөрт өнгөрсөн оны 9.4 сая баррелиас 8.2 сая болж буурах төлөвтэй байгааг Эрчим хүчний мэдээллийн агентлаг мэдээллээ.

Тус агентлаг үнэ нэг баррель нь 40 ам.доллараас доош буувал АНУ-ын нефтийн гарц өдөрт 100 мянган баррелиар хорогдож магадгүй гэсэн хүлээлттэй байна. Харин нэг баррель нь 50 ам.доллартай дөхөх тусам гарцын хэмжээ хэд болох нь бага зэрэг бүрхэг байгаа юм.

Хэрэв үнэ 50 ам.доллараас сэргэвэл олборлогчид өрөмдлөгөө дахин эхлүүлж магадгүй гэдгээ хэлэв. Гэсэн ч газрын тосны үнийн аливаа сэргэлтийн нөлөө фьючерс зах зээлд л илүүтэй мэдрэгддэг. Компаниуд олборлолтоо үргэлжлүүлэх хангалттай хэмжээнд газрын тосны үнэ сэргэхээс урьтаж компаниудыг баталгаа гаргахыг банкууд шаардаж эхлэв. Ингэснээр компаниуд бүтээгдэхүүнээ илүү өндөр ханштай зарж, үнэ хөөрөгдөхөөс сэргийлж байж мэдэх юм.

ХЕДЖ САНГУУД

Нэгдүгээр сард газрын тосны үнэ доод хэмжээндээ хүрч нэг баррель нь 30 ам.доллараас доош буухад хедж сангууд худалдан авалтаа эхэлсэн. Энэ оны эхний 19 долоо хоногт мөнгөний менежрүүдийн худалдан авсан Brent маркын газрын тосны хэмжээ 420 сая баррелийн рекордод дөхсөн юм.

WTI маркын газрын тосны худалдан авалт ч гэсэн нэмэгдэж, ханшийн зөрүүнээс олсон ашиг бараг 250 сая баррелиар хэмжигдэж байв.

Харин баттай байр суурь эзэлсэн энэхүү дээд амжилт сүүлийн хоёр долоо хоногт ганхлаа. Зарим сан их хурдалж ашиг оллоо. Ашиг олох энэ давалгаа "үерлэсэн” тохиолдолд борлуулалт зах зээлд дараа болно гэх болгоомжлол төрж байна.

Дэвид Шепперд, Нейл Хьюм 

Засгийн газрын мэдээ